बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

304 बृहत्संहितायाम् [Adh. XL Sl. 1-3. नखिचोराँश्च हन्यात्स अस्तमेति दिवाकरे । प्रथमे प्रहरे सस्यान्यर्द्धरात्रे तु राक्षसान् ॥ रात्रित्रिभागे वैश्यांश्च प्रत्यूषे चाहितो भवेत् । यां दिशं चाभिहन्येत निर्घातो भैरवः स्वनः ॥ तद्देश्यान् हन्ति देशांश्च सर्वदिग्भक्तयस्तथा ।-इति. Thus ends the 39th Adhyaya on "Hurricanes." सस्यजातकम् ॥४०॥ Growth of Crops. ——— वृश्चिकवृषप्रवेशे भानोर्ये बादरायणेनोक्ताः । ग्रीष्मशरत्सस्यानां सदसद्योगाः कृतास्त इमे ॥१॥ Sloka 1.—On the authority of Sage Badarayana are stated the following Yogas, planetary configurations—both good and bad—for the growth of summer and autumnal crops at the time of the Sun's entry into Vrischika and Vrishabha respectively. भानोरलिप्रवेशे केन्द्रैस्तत्साच्छुभग्रहाक्रान्तैः । बलवद्भिः सौम्यैर्वा निरीक्षिते ग्रैष्मिकविवृद्धिः ॥२॥ Sloka 2.—If at the time of the Sun's entry into Vrischika, the Kendras from him are occupied by benefics or he is aspected by (or conjoined with) strong benefics, summer crops will thrive splendidly. तथा च बादरायणः वृश्चिकसंस्थे सूर्ये सौम्यैर्बलिभिर्निरीक्षिते वृद्धिम् । तैरेव केन्द्रगैर्वा ग्रीष्मजधान्यस्य निर्दिशेन्महतीम् ॥ अष्टमराशिगतेऽर्के गुरुशशिनोः कुम्भसिंहसंस्थितयोः । सिंहघटसंस्थयोर्वा निष्पत्तिर्ग्रीष्मसस्यस्य ॥३॥ Sloka 3.—When the Sun is posited in Vrischika, and Jupiter and the Moon in Kumbha and Simha, or vice versa, summer crops will prosper.