बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

मलतापरिधिपरिवेषपरिघपवनोल्कादिग्दाहक्षितिचलनसन्ध्यारागग- न्धर्वनगररजोनिर्घाताऽर्घकाण्डसस्यजन्मेन्द्रध्वजेन्द्रचापवास्तुविद्याङ्ग- विद्यावायसविद्यान्तरचक्रमृगचक्रश्वचक्रवातचक्रप्रासादलक्षणप्रतिमा- लक्षणप्रतिष्ठापनवृक्षायुर्वेदोदकार्गलनीराजनखञ्जनकोत्पातशान्तिम- यूरचित्रकघृतकम्बलखड्गपट्टकुकुक्कु कूर्मंगोजाश्वेभपुरुषस्त्रीलक्षणान्य- न्तःपुरचिन्ता पिटकलक्षणोपानच्छेदवस्त्रच्छेदचामरदण्डशयनाऽऽसन- लक्षणरत्नपरीक्षा दीपलक्षणं दन्तकाष्ठाद्याश्रितानि शुभाऽशुभानि निमित्तानि सामान्यानि च जगतः प्रतिपुरुषं पार्थिवे च प्रतिक्षण- मनन्यकर्माभियुक्तेन दैवज्ञेन चिन्तयितव्यानि । न चैकाकिना शक्यन्तेऽहर्निशमवधारयितुं निमित्तानि । तस्मात्सुभृतेनैव दैवज्ञे- नान्येऽपि तद्विदश्चत्वारः कर्तव्याः । तत्रैकेनैन्द्री चाग्नेयी च दिगव- लोकयितव्या । याम्या नैर्ऋती चान्येनैव वारुणी वायव्या चोत्तरा चैशानी चेति । यस्मादुल्कापातादीनि शीघ्रमपगच्छन्तीति । तस्या- श्चाकारवर्णस्नेहप्रमाणादिग्रहर्क्षोपघातादिभिः फलानि भवन्ति ।

18. The movements of the Sun and other planets, their nature and extent of change if any, their magnitude, color, rays, brilliancy, their form or figure, their setting and rising, their route, the nature of their motion on the way, retrograde and direct, upwards and downwards, conjunction with a star or planet and of their course among the stars and the like, their effects, the nine triads of stars (divided like a tortoise) and their effects in the countries, the Agasthya Chara (the course of Canopus), the time of its rise (which ushers the Sarat Season when every thing on earth assumes a lively appearance), the course of the seven (sages मरीचि, अत्रि, अङ्गिरस्, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु and वसिष्ठ) stars, the constellation called Ursa Major and their effects, the assignment of countries, substances and living beings to the planets and also to