बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

326 बृहत्संहितायाम् [Adh. XLIII. Sl. 39-42. शक्रकुमार्यः कार्याः प्राह मनुः सप्त पञ्च वा तज्ज्ञैः । नन्दोपनन्दसञ्ज्ञे पादोनादर्द्धध्वजोच्छ्रायात् ॥३९॥ षोडशभागाभ्यधिके जयविजये द्वे वसुन्धरे चान्ये । अधिका शक्रजनित्री मध्येऽष्टांशेन चैतासाम् ॥४०॥ Slokas 39-40.—Manu has laid down that five or seven minor Standards should be made under the name of 'Daughters of Indra' by skilled artisans. Of these two called Nandee and Upanandee measure respectively three-fourths and a half of the height of the main Banner. Four others viz., Jaya, Vijaya and two Vasundharas are taller (than Nandee) by a sixteenth. In the middle, there is one called, 'Indra's mother' which is taller than the previous by an eighth. तथा च गर्गः । दृढकाष्ठकृताः पञ्च सप्त वा लक्षणान्विताः । इन्द्रध्वजस्य शोभार्थं कुमारीः कारयेद् द्विजः ॥ अष्टाविंशत्करा यष्टिरष्टहस्ता ततोऽपरा । विष्कम्भश्चाङ्गुलैस्तस्याः षड्भिर्द्विगुणितैः स्मृतः ॥ समग्रमनुलोमं वा तक्षं प्राक् शिखयान्वितम् । कुर्यादिन्द्रध्वजं शुभ्रं सारदारुमयं शुभम् ॥ प्रीतैः कृतानि विबुधैर्य्यानि पुरा भूषणानि सुरकेतोः । तानि क्रमेण दद्यात् पिटकानि विचित्ररूपाणि ॥४१॥ Sloka 41.—The ornaments of varied colours that were put on the celestial Banner by the Gods who were delighted in days of yore should be given in their order to this Banner also. रक्ताशोकनिकाशं चतुरस्रं विश्वकर्मणा प्रथमम् । रशना स्वयम्भुवा शङ्करेण चानेकवर्णगा दत्ता ॥४२॥