बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XLV. Sl. 2-6.] पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः 341 Khanjanaka (खञ्जनक) will not generally be seen in the sky during the four months beginning with Sravana (श्रावण). स्थूलोऽभ्युन्नतकण्ठः कृष्णगलो भद्रकारको भद्रः । आकण्ठमुखात्कृष्णः सम्पूर्णः पूरयत्याशाम् ॥२॥ कृष्णो गलेऽस्य बिन्दुः सितकरटान्तः सरिक्तकद्रिक्तः । पीतो गोपीत इति क्लेशकरः खञ्जनो दृष्टः ॥३॥ Slokas 2-3.—A variety of wagtails named Bhadra with a stout body and a dark, long and raised neck is auspicious. One which is dark from the face to the neck and termed ' Sampurna ' (full) fulfils one's ambi- tion. The one called ' Rikta ' or empty has dark spots on the neck and white cheeks. It leads to disappoint- ment. The one called Gopeeta which is yellow in colour produces trouble when sighted. तथा च काश्यपः - स्थूलोऽभ्युन्नतकण्ठो यो भद्रः कृष्णगलः स्मृतः । कृष्णमूर्धा गलान्तं यः स सम्पूर्ण इति स्मृतः ॥ करटान्तौ सितौ यस्य कृष्णो बिन्दुर्गले तथा । स रिक्त इति निर्दिष्टः पीतो गोपीतकः स्मृतः ॥ नामानुरूपेण फलं विहगानां विनिर्दिशेत् । अथ मधुरसुरभिफलकुसुमतरुषु सलिलाशयेषु पुण्येषु । करितुरगभुजगमूर्ध्निप्रासादोद्यानहर्म्येषु ॥४॥ गोगोष्ठसत्समागमयज्ञोत्सवपार्थिवद्विजसमीपे । हस्तितुरङ्गमशालाच्छत्रध्वजचामराद्येषु ॥५॥ हेमसमीपसिताम्बरकमलोत्पलपूजितोपलिप्तेषु । दधिपात्रधान्यकूटेषु च श्रियं खञ्जनः कुरुते ॥६॥ Slokas 4-6.—A wagtail in the following places tends to prosperity : on trees bearing fragrant flowers and sweet fruits, on holy lakes and rivers, on the heads of elephants, horses and serpents, on temples, gardens and