बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. III. Sl. 5-7] तृतीयोऽध्यायः 23 Cf. गर्गः यदा निवर्ततेऽप्राप्तो धानिष्ठामुत्तरायणे । आश्लेषां दक्षिणेऽप्राप्तस्तदा विन्द्यान्महद्भयम् ॥ इति ॥ पराशरः यद्यप्राप्तो वैष्णवमुदग्मार्गं प्रपद्यते । दक्षिणमाश्लेषां वा महाभयाय - इति ॥ उत्तरमयनमतीत्य व्यावृतः क्षेमसस्यवृद्धिकरः । प्रकृतिस्थश्चाप्येवं विकृतगतिर्भयकृदुष्णांशुः ॥५॥ Sloka 5.—When the Sun changes his course after staying a little longer in his northern course, there will be prosperity all over and increase of crops. The same result will accrue when he is in his natural course. But if there should be any change or alteration in his gait, he will cause fear to the whole mankind. प्रकृति is interpreted by Bhattotpala as agreement between cal- culation and actual observation in the Sun's change of course. सतमस्कं पर्व विना त्वष्टा नामार्कमण्डलं कुरुते । स निहन्ति सप्त भूपान् जनांश्च शस्त्राग्निदुर्भिक्षैः ॥६॥ Sloka 6.—On days other than Parva (= the 8th, 14th of each half lunar month and the days of the full and New Moon), the planet त्वष्टा—Thwashta trims off a part of the Sun's brightness and darkens his disc. Then seven kings along with their subjects will meet with their end through weapons, fire and famine. Cf. पराशर अपर्वणि शशाङ्कार्कौ त्वष्टा नाम महाग्रहः । आवृणोति तमःश्यामः सर्वलोकविपत्तये ॥ तामसकीलकसंज्ञा राहुसुताः केतवस्त्रयस्त्रिंशत् । वर्णस्थानाकारैस्तान् दृष्ट्वार्के फलं ब्रूयात् ॥७॥