बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

484 बृहत्संहितायाम् [Adh. LV. Sl. 2-5. Sloka 1.—One should have gardens laid out on the banks of water, inasmuch as tanks and the like are not lovely without shade on their margins मृद्वी भूः सर्ववृक्षाणां हिता तस्यां तिलान् वपेत् । पुष्पितांस्तांश्च मृद्नीयात् कर्मैतत्प्रथमं भुवः ॥२॥ Sloka 2.—A soft soil is favourable to all sorts of trees. One should first of all sow there sesamum, which must be crushed when in bloom. This is the first work to be done for the soil. तथा च काश्यपः दूर्वावीरणसंयुक्ताः सानूपा मृदुमृत्तिकाः । तत्र वाप्याः शुभा वृक्षाः सुगन्धिफलशाखिनः ॥ अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः । मङ्गल्याः पूर्वमारामे रोपणीया गृहेषु वा ॥३॥ Sloka 3.— The tree Arishta, Punnaga and Sirisha along with Priyangu creeper should first be planted in gardens as well as near houses for ensuring prosperity. तथा च काश्यपः अशोकचम्पकारिष्टपुन्नागाश्च प्रियङ्गवः। शिरीषोदुम्बराः श्रेष्ठाः पारिजातकमेव च ॥ एते वृक्षाः शुभा ज्ञेयाः प्रथमं तांश्च रोपयेत् । देवालये तथोद्याने गृहेषूपवनेषु च ॥ पनसाशोककदलीजम्बूलकुचदाडिमाः । द्राक्षापालीवताश्चैव बीजपूरातिमुक्तकाः ।४।। एते द्रुमाः काण्डरोप्या गोमयेन प्रलेपिताः । मूलोच्छेदेऽथवा स्कन्धे रोपणीयाः परं ततः ॥५॥ Slokas 4-5.—In respect of jack tree, Asoka, plantain, Jambu, lemon, pomegranate, grape vine, Palivata, Matu- langa (citron) and jasmine creeper, the grafting may be