बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

640 बृहत्संहितायाम् [Adh. LXXXII. Sl. 5-11. भ्रमरशिखिकण्ठवर्णो दीपशिखासप्रभो भुजङ्गानाम् । भवति मणिः किल मूर्धनि योऽनर्घेयः स विज्ञेयः ॥५॥ Sloka 5.—They affirm that on the head of snakes there is a gem, hued like a bee or peacock's tail, and shining like the flame of a lamp. Such a one is to be known as of inestimable value. यस्तं बिभर्ति मनुजाधिपतिर्न तस्य दोषा भवन्ति विषरोगकृताः कदाचित् । राष्ट्रे च नित्यमभिवर्षति तस्य देवः शत्रूंश्च नाशयति तस्य मणेः प्रभावात् ॥६॥ Sloka 6.—A king wearing such a snake-gem will never be subjected to the sufferings arising from poison and disease; Indra will always be pouring rain in his realm; and by the power of the gem, the king will ex- tirpate his enemies. षड्विंशतिः सहस्राण्येकस्य मणेः पलप्रमाणस्य । कर्षत्रयस्य विंशतिरूपदिष्टा पद्मरागस्य ॥७॥ अर्धपलस्य द्वादश कर्षस्यैकस्य षट्सहस्राणि । यच्चाष्टमाषकधृतं तस्य सहस्रत्रयं मूल्यम् ॥८॥ माषकचतुष्टयं दशशतक्रयं द्वौ तु पञ्चशतमूल्यौ । परिकल्प्यमन्तराले मूल्यं हीनाधिकगुणानाम् ॥९॥ वर्णन्यूनस्यार्धं तेजोहीनस्य मूल्यमष्टांशम् । अल्पगुणो बहुदोषो मूल्यात् प्राप्नोति विंशांशम् ॥१०॥ आधूम्रं व्रणबहुलं स्वल्पगुणं चाप्नुयाद्द्विशतभागम् । इति पद्मरागमूल्यं पूर्वाचार्यैः समुद्दिष्टम् ॥११॥ Slokas 7-11.—The price of a single ruby weighing a Pala (=4 Karshas) is, we are taught, 26,000 silver