बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

that he has made them attractive. 'Here Varahamihtra shows his erudite scholarship in other branches of science as well. In this connection, the reader's attention is drawn to the following examples quoted by हलायुधभट्ट, the commentator of the छन्दःशास्त्र of Pingalacharya, where a remarkable knowledge of कन्यालक्षण is exhibited : अतिदारुणा द्विजिव्हा परस्य रन्ध्रानुचारिणी कुटिला । दूरात्परिहरणीया नारी नागीव मुखचपला ॥ यस्या विलोचने पिङ्गले भ्रुवौ सङ्गते मुखं दीर्घम् । विपुलोन्नताश्च दन्ताः कान्तासौ भवति मुखचपला ॥ विपुलाभिजातवंशोद्भवापि रूपातिरेकरम्यापि । निर्वास्यते गृहाद्वल्लभापि चेद्भवति मुखचपला ॥ यस्यादस्य कनिष्ठा न स्पृशति महीमनामिका वापि । सा सर्वभूतभोग्या भवेदवश्यं जघनचपला ॥ यस्याः पादाङ्गुष्ठं व्यतीत्य याति प्रदेशिनी दीर्घा । विपुले कुले प्रसूतापि सा ध्रुवं जघनचपला स्यात् ॥ मकरध्वजसद्मनि दृश्यते स्फुटं तिलकलाञ्छनं यस्याः । विपुलाम्बयप्रजातापि जायते जघनचपलासौ ॥ This commentator belonged to the 12th century A D. and was a minister of king Lakshmanasena of Bengal. Thus ends the 104th Adhyaya on the "Effects of the Transits of Planets". रूपसत्रम् ॥१०५॥ On the Worship of the Stellar Deity. पादौ मूलं जङ्घे च रोहिणी जानुनी तथाश्विन्यः । ऊरू चाषाढद्वयमथ गुह्यं फल्गुनीद्वितयम् ॥१॥ कटिरपि च कृत्तिकापार्श्वयोश्च यमला भवन्ति भद्रपदाः । कुक्षिस्या रेवत्यो विज्ञेयमुगेऽनुराधा च ॥२॥