बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. V. Sl. 86-87] पञ्चमोऽध्यायः 71 Sloka 85.—If Rahu while liberating the Moon be posited on the northern side of the orb, it is called वामकुक्षि- भेद Vamakukshibheda. Women will suffer abortion, and the crops will only be medium. तथा च काश्यपः सौम्यायां तु यदा मोक्षो वामकुक्षिविभेदतः स्त्रीणां गर्भविनाशाय सौम्याशाधैपतेर्वधः ॥ नैर्ऋतवायव्यस्थौ दक्षिणवामौ तु पायुभेदौ द्वौ । गुह्यरुगल्पा वृष्टिर्द्वयोस्तु राज्ञीक्षयो वामे ॥८६॥ Sloka 86.—If at the time of liberation Rahu be posited in the southwestern side of, the Moon's orb, it is called दक्षिणपायु —Dakshinapayu; if in the northwestern side, it is known as वामपायु. The effect is that people will suffer from pain in the anus or the generating organs in both the cases. The rains will be poor. In the case of वामपायु--Vamapayu, the wife of the king will die. तथा च काश्यपः पायुभेदगते राहौ वायवीनैर्ऋताशयोः । गुह्यरोगभयं विन्द्याद्वामे राज्ञीभयं तथा ॥ पूर्वेण प्रग्रहणं कृत्वा प्रागेव चापसर्पेत । सञ्छर्दनमिति तत्क्षमसत्त्वह्लादिप्रदं जगतः ॥८७॥ Sloka 87.—If the commencement and end of the eclipse be both in the eastern side of the Moon's orb,it is termed सञ्छर्दन—Sanchhardana. There will be prosperity and peace in the country, abundance of crops and general contentment among the people. तथा च काश्यपः । ग्रासमोक्षौ यदा पूर्वे छर्दनं तु तदा भवेत् । क्षेमहार्दप्रदं ज्ञेयं सस्यनिष्पत्तिकारकम् ॥