भारतकोश
संग्रह पर लौटें

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

44 Adhyaya Sloka Adhyaya Sloka ,,तकुसुमाशुचिमांसा xcv 41 सुरदारुचन्दन lix 5 ,,तपक्षभबाः xxi 8 ,,रनिलय xxiv 2 ,,तवर्णः lxi 17 ,,रपतिचाप xxxiii 29 ,,तरक्तपीतकृष्णा lii 1 ,,रपतिहुतवह lxxxvi 75 ,,तरक्तपीतकृष्णा liii 96 ,,रभिकुसुमानु xvi 28 ,,तवस्त्रोष्णीधरः xliii 30 ,,रपितृपिशाच lix 9 ,,तसर्षपाष्टकं lxxx 12 ,,रभूषणं lxxxi 31 ,,तसितान्तघनावरणं xxx 24 ,,रसजलमादौ liv 73 ,,तसुभग xvi 8 ,,रास्त्वाभि xlviii 55 ,,द्वार्थमंपर liii 39 ,,षिरेथवा lxxix 29 ,,न्धुनदपूर्वभागो xvi 21 ,,स्निग्धपत्र xcv 33 सिंहकटिर्मनुजेन्द्रः lxviii 18 ,,स्निग्धव्यक्त lii 2 ,,हलकपार lxxxi 2 ,,ह्युतिश्व lxxi 5 ,,हःसिंहाक्रान्तो lvi 28 सूकरिकमाष liv 88 ,,हेपुलिन्द v 39 ,,क्ष्मैलाल xxvii 4 ,,हेसुवर्ण xlii 6 ,,करनयनं lxxix 34 ,,होथमघा cii 3 ,,व्रच्छेदेमृत्युः liii 110 सीमागतावन्य xci 1 ,,त्रेप्रसार्य liii 108 सुखमिच्छन् liii .66 ,,र्यःषट् civ 4 ,,तधनपरीहीणः civ 43 ,,र्यसुनेत्तृतीय civ 41 ,,तपीडारिपु liii 74 ,,र्यसुतोर्कफल civ 54 ,,तलाभः l 17 ,,र्यस्यविविधं xxxv 1 ,,देवाह्नि xlvi 73 ,,र्याग्निभस्मो liv 106 ,,त्तांसगीत lx 15 ,,र्वात्सप्तम v 10 ,,भगाभवन्त्य lxviii 27 ,,र्येन्दुपर्जन्य xlvi 46 ,,भगोविद्याप्तधनो ci 7 ,,र्येन्दुभौम ciii 3 ,,भ्रकेशोरक्तश्यामः lxix 27 ,,योंदयेऽर्काभि lxxxix 2 ,,रगुरुदिवसे civ 62 ,,र्योन्मुखः lxxxix 3 ,,रचापमन्द्र xxi 16 सेनाङ्गेषुनृपाणां xi 42 ,,रचापपाठित iii 27 सेनोपतेर्भय xxxiv 10 सेनापतिनृपतीनां liii 17

45

Adhyaya SlokaAdhyaya Sloka
सैकावलीव xiii 1स्त्रियः पवित्र lxxiv 9
सोमग्रहेनि v 97स्त्रीणांगुणायौवन lxxviii 13
सोमस्तासा lxxiv 7,,णांविकल्पा lxxxvi 79
सौगन्धिक lxxxii 1,,दोषाः liii 68
,,गन्धिकगोमेदक lxxx 5,,पुरुषदोष li 16
,,भाग्य civ 22,,मुखमनपत्यानां lxviii 55
,,म्यातुहस्त lviii 49,,रत्नभोगोऽस्ति lxxiv 17
,,म्येनपराभूते xvii 26,,रूपेणननाशौभुङ्क्त lxxix 23
,,म्येऽब्देऽना viii 4,,रूपेधननाशो xciv 4
,,म्यैन्द्रचित्रा xv 30,,शूद्रान् v 31
,,म्यैशान्यो xi 17,,संज्ञाभास lxxxvi 38
,,म्योपगतो ix 26स्थलसलिल xcv 58
,,म्योस्तोद्ययोः ix 43स्थानकल्प civ 31
,,रेणारेविजिते xvii 14,,नभ्रंशात्कार्य civ 26
,,रारजीव ciii 7,,नं पुष्प li 2
,,रेमरुभव v 68,,नेष्टमेगुरु ciii 8
,,रोऽर्करश्मि civ 55,,लीपाकेन xlvi 59
,,स्थित्यमवेक्ष्य civ 60,,पकदैवज्ञद्विज lx 18
स्कन्दः स्वंकेयूरं xliii 45स्थिरप्रदेशो xcvi 4
,,न्धाद्युते liii 111स्थूलशकृन्मणि lxi 7
,,न्धावारादीनां xcv 45,,लास्थिर lxviii 99
,,न्धासनां xciii 3,,लामिर्धन lxviii 37
स्खलितग xciv 12,,लोभ्युन्नतकण्ठः xlv 2
स्तनितंनिशि xxviii 12स्नातामभुक्त lx 14
,,नहद्योदर l 13स्निग्धतरूणां liv 92
,,नवद्वलम्बतेयः lxv 3,,ग्धत्वचा lxviii 98
,,मंविभज्य liii 29,,ग्धद्विजत्व lxviii 90
,,म्भसमं liii 30,,ग्धद्विजस्य lxxxvii 2
,,नौसरोमौ lxx 21,,ग्धःप्रभानुलेपी lxxxii 3
,,म्भ्रुकुसूला xcvii 6,,ग्धःस्थूलः xlvii 17
स्तोतव्यामन्त्र xxvi 2,,ग्धानिम्ना lxviii 43
12

46 Adhyaya Sloka | Adhyaya Sloka स्निग्धासिता lxviii 91 | स्वात्याद्यंभत्रितयं ix 16 ,,ग्धाःप्रभासमेता xi 18 | खल्पंपयः ciii 4 ,,ग्धाःप्रलम्बशाखा liv 49 | स्वाहावसान xliii 32 ,,ग्धायतः liv 100 | स्वैरङ्गुरलप्रमाणै lviii 4 स्निग्धोन्नताग्र lxx 1 | ह ,,ग्धौसुभिक्ष xi 38 | हंसकारणडवकौञ्च lvi 5 स्नेहःपञ्चसुलक्ष्योवा lxviii 101 | हंसपङ्क्तिभिरित xliv 24 स्नेहंमनोभवकृतं lxxviii 3 | हनुकुक्षिपांयु v 81 स्नेहास्सृङ् xlvi 48 | ,,नुलोचनबाहु lxviii 88 स्नेहोसृदुत्वं lxxii 2 | ,,न्तिमण्डलापुरं xxxiii 27 स्पृक्कात्वक् lxxvii 24 | ,,न्यैन्द्रोवायव्यं xxxii 27 स्पृशंश्चद्गयति xxiv 29 | ,,न्यात्कैकयनाथं xi 60 स्पृष्टेवा चालितेवापि li 11 | ,,न्यान्प्रयाग xi 35 स्पृष्ठाथवा lxxviii 8 | ,,यनरभुज lxxxviii 3 स्फिकपाष्णिपाद lii 8 | ,,रार्कवैवस्वत xliii 52 स्फटिकरजत lxiv 1 | ,,रिणाक्षामण्डल lxviii 65 स्फुटितोह्नस्वः l 4 | ,,रितेरोगोल्बण v 54 स्फुटवाग्व्यसनी ci 13 | ,,रीतकीशङ्ख lxxvii 10 स्मरणादपि xii 13 | ,,म्य॑पृष्ठमुडुनाथ lxxvi 2 स्रग्गन्धधूपा xlvi 31 | ,,म्य॑प्रासाद lxxxvi 17 स्रग्गन्धधूपाम्बर lxxvii 1 | ,,लमुसलगदा lxix 17 स्रोतस्तडा lxxxviii 6 | ,,सितंशुभदमकम्पं lxviii 74 स्वकालेगिरितो lxxxvi 18 | ,,स्तचतुष्केमध्यात् liv 80 ,,जनविभव lxxx 18 | ,,स्तत्रयंमृगशिराः xcviii 12 ,,रूपमेव xlvii 3 | ,,स्तद्वात्रिंशादिषु liii 18 ,,र्तुस्वभावजनितैः xxi 27 | ,,स्तविशालं xxiii 2 ,,ल्पवक्त्ररुह lxvii 10 | ,,स्ताङ्गुलयो lxviii 36 स्वातावषाढा xxvi 11 | ,,स्तादीनिचरन् vii 4 ,,तौखगमृग xv 13 | ,,स्ताप्यसौम्य xxiii 6 ,,तौनिशांशे xxv 2 | ,,स्तायतंत lv 24 ,,तौप्रभूतवृष्टि ix 31

47 Adhyaya Sloka Adhyaya Sloka हस्तेतस्करकुञ्जर xv 11 हुंहुंगुग्लुगिति lxxxviii 36 ,,स्तेनापित x 9 हृदयं समुन्नतं lxviii 28 ,,स्तोमघानुराधा liv 123 हेमकान्तिरथ vii 20 ,,स्तोमूलं xcviii 15 हेमगिरिरिसिन्धु xiv 19 ,,स्थ्यश्वपत्ति xix 3 हेमलम्बइति viii 39 ,,स्थ्यश्वपुरोहित xvi 23 हेमसमीपसिताम्बर xlv 6 ,,स्त्यारोहभयं lxxxvii 42 हैमीप्रधान xxvi 9 हारमणिहेमरूपाः xi 10 हौतभुजं xcviii 11 ,,रीतस्यतु lxxxviii 15 हदिनीविलासिनीनां xlviii 8 ,,स्यह्वदूत xix 12 ह्रस्वतनुःप्रसन्नः xi 8 हिमपातानि xlvi 94 ह्रस्वयातिनिः lxx 18 हीनस्यनाशोऽभ्य xxvi 10 ह्रादिमृदङ्कक् xxi 14 हीनातिरिक्तकाले v 25 ══════════════════════════════════════════ Slokas | Slokas | Slokas | Slokas अ 210 | ओ 3 | त 120 | य 126 आ 95 | औ 1 | द 136 | र 79 इ 26 | क 210 | ध 36 | ल 23 ई 6 | ख 14 | न 128 | व 191 उ 85 | ग 75 | प 257 | श 154 ऊ 9 | घ 7 | फ 12 | ष 22 ऋ 6 | च 62 | ब 36 | स 263 ए 39 | छ 16 | भ 78 | ह 50 ऐ 19 | ज 54 | म 136 | Total 2784

48 Adh | Slokas | Adh | Slokas | Adh | Slokas | Adh | Slokas | Adh | Slokas 1 | 11 | 23 | 10 | 45 | 16 | 67 | 10 | 89 | 20 2 | 22 | 24 | 36 | 46 | 99 | 68 | 116 | 90 | 15 3 | 39 | 25 | 6 | 47 | 28 | 69 | 40 | 91 | 3 4 | 32 | 26 | 15 | 48 | 87 | 70 | 26 | 92 | 3 5 | 98 | 27 | 9 | 49 | 8 | 71 | 14 | 93 | 15 6 | 13 | 28 | 24 | 50 | 26 | 72 | 6 | 94 | 14 7 | 20 | 29 | 14 | 51 | 44 | 73 | 6 | 95 | 62 8 | 53 | 30 | 33 | 52 | 10 | 74 | 20 | 96 | 17 9 | 45 | 31 | 5 | 53 | 125 | 75 | 10 | 97 | 17 10 | 21 | 32 | 32 | 54 | 125 | 76 | 12 | 98 | 17 11 | 62 | 33 | 30 | 55 | 31 | 77 | 37 | 99 | 3 12 | 22 | 34 | 23 | 56 | 31 | 78 | 26 | 100 | 8 13 | 11 | 35 | 8 | 57 | 8 | 79 | 39 | 101 | 14 14 | 33 | 36 | 5 | 58 | 58 | 80 | 18 | 102 | 7 15 | 32 | 37 | 3 | 59 | 14 | 81 | 36 | 103 | 13 16 | 42 | 38 | 8 | 60 | 22 | 82 | 11 | 104 | 64 17 | 27 | 39 | 5 | 61 | 19 | 83 | 1 | 105 | 16 18 | 8 | 40 | 14 | 62 | 2 | 84 | 2 | 106 | 6 19 | 22 | 41 | 13 | 63 | 3 | 85 | 9 | 107 | 14 20 | 9 | 42 | 14 | 64 | 3 | 86 | 80 | | 21 | 37 | 43 | 68 | 65 | 11 | 87 | 45 | Total | 22 | 8 | 44 | 28 | 66 | 5 | 88 | 47 | 2784 |

बृहत्संहितान्तर्ग- मुख्यविषयपदा- मकारादिकोषः अंशुमर्दन xvii 3 | अनलजीवी lxxxvi 29 अक्षवलन v 18 | अनवसिता civ 35 अगस्त्य xii 1 | अनिल liii 43 अगस्त्यचार ii (18) | अनुवत्सर viii 24 अगुरु lxxvii 17, 23 | अनुविद्ध xiv 31 अग्नि v 19; viii 23 | अनुराधा iv 6, vii 12 xxxiv 2 | ix 32; x 12; xv 15 अग्निहोत्र xv 1 | ci 9 अङ्कोल liv 50 | अन्तरिक्ष liii 43 अङ्ग v 72 | अन्तर्दीप xiv 25 अङ्गविनिश्चय i 9 | अन्त्यविदारण v 81 अङ्गार lxxxvi 12 | अपरान्तक xiv 20 अङ्गिरस् ii (18); xiii 5 | अपरवक्त्र civ 15 अङ्गुष्ठिका liv 109 | अपवत्स liii 47 अचला xxxii 4 | अपसव्य v 43, xvii 3 अज ix 1, xlvii 4 | अपांवत्स xxv 4 अञ्जन xiv 5; liv 50 | अपामार्ग liv 115, lxxxv 7 lxxvii 32 | अभिसार xiv 29 अतसी lviii 32 | अभीर xiv 12, 18 अतिबला liv 50 | अमावास्या xcix 2 अतिमुक्त lxxxv 5 | अमोघ xxviii 18, xxx 11 अतिवक्रा vii 15 | xlvii 20 अत्रि ii (18); xiii 5 | अम्ब lxxix 18 xiv 4, xlvi 1 | अम्बरावत xiv 27 अदिति liii 45 | अम्बष्ठ xiv 7, 17 अनन्त xxxv 2 | अयन ii (4), 9 13

50 अयनवलन v 18 असन lxxix 2 अरब xiv 17 असित xi 1 अरिमेद xiv 2 असिमुसल vi 5 अरिष्ट liv 105 असुर liii 44 अरुणकेतु xi 24 अस्तगिरि xiv 20 अरुन्धति xiii 6 अस्थिकेतु xi 30 अर्क lxxxv 3 अहि liii 45 अर्घ lxxxi 17 अहिर्बुध्न्य viii 23 अर्जुन iv 25; liv 12; 105; अहोरात्र ii (4) lxxxv 6 आक्रन्द xvi 7, xvii 6 अर्जुनायन xiv 25 आग्नीध्र xiv 25 अर्ध lxxxi 17 आघ्रात v 43 अर्बुद v 68; xvi 31 आढक xxi 32, liii 93 अर्यमन् liii 46 आदर्श xiv 25 अवगाण xvi 38 आनर्त v 80, xiv 17, 33 अवन्ती v 64; xiv 33 आन्ध्र xiv 8, xvi 11 अवमर्दन v 43 आप liii 48 अशनि xxxiii 1 आम्रातक liv 50 अशोक liv 119 आरोह v 43 अश्मक v 39; xiv 22; आरोहण v 49 xvi 11 आर्द्रा vii 3, 9; ix 2; x 15; अश्मन्तक liv 43 xv 4; xxi 29; ci 3 अश्रुमुख vi 2 आर्या civ 2, 54, 55 अश्वकर्ण liv 105, lxxxv 7 आवर्जित iv 14 अश्वत्थ xiv 3, lix 5 आवर्त xi 50 lxxxv 4 आवर्तक xiv 2 अश्वरक्षक lxxxvi 33 आवाहन xlviii 19 अश्ववदन xiv 6 आश्लेषा vii 9, ix 2, x 27 अश्विनी vi 2; vii 6; 10; xiv 10, xv 7, xxi 29, ci 5 ix 35; x 3; xv 26; ci 1 आषाढ iv 5 अश्विनौ viii 23 आसन ii (15); lxxix 1 अष्टकवर्ग ii 14 इक्षुमती xvi 4 अष्टास्थि lvi 18 इक्ष्वाकु v 75; ix 17; xi 58

51 इदावत्सर viii 24 उपजाति civ 12 इद्वत्सर viii 24 ,,पज्योतिष xiv 3 इन्द्र v 19, viii 23, xxxiv 2 ,,पनन्दी xliii 39 liii 43, 47, lviii 42, lxxx 4 ,,परिचरवसु xliii 8, 68 lxxxvi 1 ,,पवङ्ग xiv 8 इन्द्रतरु liv 69 ,,पेन्द्रवज्रा civ 11 इन्द्रवज्रा civ 34 ,ल्का iv 28; xi 61; xxx 1 इन्द्रवंशा civ 18 ,,लेख xvii 3 इन्द्राग्नि viii 23 ,,शनस् l 23 इरावती xvi 27 ,,शीनर iv 22 ईक्षणीक lxxxvi 32 ,,शीर liv 100; lxxvii 13 ईषा lxxix 27 ऊर्ध्वकण्ठ xiv 8 उग्रनक्षत्राणि xcviii 8 ऊर्मिमाला civ 45 ,,जिहान xiv 2 ऊर्ध्व xlviii 66 ,,ड्र iv 35; xiv 6; xvi 1; ऋज्वी vii 15 ,,त्कल xiv 7 ,,तु ii (4); 9 ,,त्तरपाण्ड्य xvi 10 ,,षभ xiv 15; lxxxvi 1, 40 ,,त्तरफल्गुनी vi 6, 11 ,,षिक xiv 15 vii 5, 10; ix 2; x 8; xv 10; ,,षिपुत्र xlvi 83 ci 7 एकत xlviii 65 ,,त्तराभाद्रा vi 11; vii 5; 10; एकपद xiv 7 ix 2; 35; x 17; xv 24; xxi 28; एकानंशा lviii 37 ci 14 एष्यत्सूर्य lxxxvi 12 ,,त्तराषाढा vi 6, 11; vii 2; 11; ऐरावत ix 1; xxx 8, 16; xlvi 20; ix 3, 33; x 15; xv 19; xxi 28; xlvii 4, 20 ci 11 औपच्छन्दसिक civ 60 ,,त्पात xlvi 1 क xi 37 ,,दुम्बर v 40; xiv 4; xvi 3; ककुभ liv 76 lv 10 ककोल lxxvii 37 ,,द्गता civ 48 कङ्कट xiv 12 ,,द्देहिक xiv 3 कङ्कण xiv 12 ,,द्यंश xliii 47 कङ्का xi 26 ,,पगीति civ 49, 50

52 कच्छ xiv 16 काकोदुम्बर liv 19 कच्छप v 40 ,,च liii 40 कच्छार xiv 27 ,,श्री xiv 15 कटुक lxxvii 7, 30 ,,त्यायन xlviii 65 कण्टकस्थल xiv 10 ,,न्तिपुर xvi 11 कण्टकारिका liv 57 ,,पालव्रत ix 25 कण्ठधान xiv 26 ,,म्बोज v 35; xiv 17; xvi 1 कदम्ब liv 38, 78; lxxxv 5 ,,र्मणेयक xiv 15 कनक xi 18 ,,र्षणा lxxxi 9 कपालकेतु xi 31 ,,ल xi 27 कपिञ्जल lxxxvi 22 ,,लक xiv 19; lxxix 32 कपित्थ lv 22 ,,लकोटि xiv 4 कपिल i 7, xiv 17 ,,लपुरुष ii 4 कपिष्ठल xiv 4; lxxxvi 1 ,,लबल ii (14) कबन्ध xi 27 ,,लाजिन xiv 11 कम्पिल्लक liv 21 ,,वत xvi 26 करञ्ज liv 33; lxxxv 4 ,,वेरी v 64; xiv 3 करण xcix 3 ,,श्मरी lxxxv 3 करणग्रन्थ i 10 ,,श्मीर xiv 29 करवीर lxxxv 6 ,,शि v 72; x 4; xiv 7 करीर liv 67, 76 किंस्तुघ्न c 2 कर्चूर lxxvii 14 किरात v 80; xiv 18, 30; xvi 2 कर्णप्रावेय xiv 18 किष्किन्ध xiv 10 कर्णवेध c 6 कीर iv 23 कर्णाट xiv 13 कुकुर v 71; xiv 4 कर्णिकार liv 59 ,,चिक xiv 30 कर्पूर lxxvii 13, 15 ,,अर lvi 17 कर्बट xiv 5; xvi 13 ,,टिल lxv 9 कलिङ्ग v 35; ix 26; xiv 8; 32; ,,टुक lxv 9 xvi 1, 3; lxxx 7 ,,ण्ड iv 15 कश्मरी lxxix 2 ,,नट xiv 30 कश्यप v 3; xxi 2; xxiv 2; ,,न्तल xvi 11 xlviii 65

53

कुन्द iv 30 | कोटिवर्ष ix 11 ,,न्दुरुक lxxvii 8 | कोद्रव lxxvi 2 ,,बेर v 19; lviii 57 | कोलाक्ष lxxix 32 ,,बेरहृद्य xlviii 71 | कोल्लगिरि xiv 13 ,,ब्ज lxix 31 | कोविदार liv 27 ,,मुद iv 30; xi 43; liv 23 | कोश xx 5 ,,रवक liv 119 | कोशल ix 26; x 4; 12; xiv 7; 8; ,,रु iv 25; xiv 24 | xvi 6; lxxx 6 ,,रुक्षेत्र v 78 | कोशाध्यक्ष lxxxvi 29 ,,रुविन्द lxxxii 2 | कोहल xiv 27 ,,ल्त्थ lv 16 | कौङ्कण xvi 11 ,,लूत xiv 22, 29 | ,,डुम xi 21 ,,सुमदन्त liii 44 | ,,पिण्ड xiv 30 ,,सुमनग xiv 14 | ,,रव iv 24 ,,हकज्ञ lxxxvi 32 | ,,लव c 1, 3 कूटपूरि lxxxvi 20, 44 | ,,लिन्द iv 24 कूर्माविभाग xiv | ,,शाम्बी xvi 3 कूष्माण्ड xlviii 71 | ,,शिकी xvi 16 कृकवाकु ii (18) | ,,स्तुभ lviii 31 कृत्तिका vii 5, 9; ix 24; x 4; 19; | क्रतु ii (18); xiii 6 xv 1, 28; ci 2 | क्रव्याद xiv 18 कृष्णल lxxxi 11 | क्रियादीप्त lxxxvi 51 कृष्णवेल्लूर xiv 14 | क्रौञ्च xiv 24; lvi 6; lxxxvi 22 केकय v 67 | क्रौञ्चद्वीप xiv 13 ,,न्द्र lxxviii 25 | क्षिप्रनक्षत्राणि xcviii 9 ,,रल xiv 12; xvi 11 | क्षुद्रमीन xiv 24 ,,श lxxvii 23 | क्षुरार्पण xiv 20 ,,शधर xiv 26 | क्षेमतरु lxxxv 3 ,,शव cv 14 | क्षेमधूर्त xiv 28 कैकय xiv 25 | क्षौरकर्म xcviii 12 कैलास xiv 24; lvi 17 | खचर xiv 28 कोङ्कण xiv 12 | खण्ड xiv 18

54 खदिर xxvi 9; lix 5; lxxxv 5 | गोदावरी xvi 9 खस x 12; xiv 6, 30; lxix 26 | ,, धूलिलग्न ciii 13 खस्थ xiv 22 | ,, नर्द ix 13; xiv 12 गज ix 1 | ,, प lxxxvi 30 गणक xi 25 | ,, पीत xlv 3 गणराज्य xiv 14 | ,, मती xvi 12 गणित i 9 | ,, मन्त xvi 17 गन्धर्व liii 44; lxxiv 7 | ,, मेद lxxx 5 गन्धर्वनगर xxxvi | ,, लाङ्गुल xvi 3 गन्धाणंव lxxvii 14 | ,, विन्द cv 14 गर c 1, 4 | ,, वीथी ix 2 गरुड xi 62; lxxxvi 1 | ,, स्वामि lxxxvi 32 गरुडवेगा liv 87 | गौड xiv 7 गर्ग xi 1; xxi 2; xxiii 2; | ,, रग्रीव xiv 3 xxiv 2; xlvi 1; lxxxvi 3 | ग्रसन v 42 गव्य xiv 28 | ग्रीष्मर्तु iii 23 गाथा civ 54 | घट lvi 18 गान्धर्व xiv 31 | घन lxxvii 10, 13 गान्धार iv 23; xiv 28; lxix 26; | घृतकम्बल ii 18 lxxxvi 40 | घोर vii 8 गाम्भीरिका xvi 16 | घोष xiv 2, 30 गिरिनगर xiv 11 | चक्र xx 2 गिरिव्रज x 14 | चञ्चूक xiv 18 गीति civ 49, 54 | चतुरस्र lvi 28 गुआ lxxxi 8 | चतुष्कोण lvi 18 गुड xiv 3 | चतुष्पाद c 2 गुण्डू liv 100 | चन्दन lxxvii 30; lxxix 14 गुलुह xiv 23 | चन्द्रकान्त lxxx 4 गृहराज lvi 18 | चन्द्रभाग xvi 27 गृहचुली liii 40 | चम्पक l 21; lxxvii 6 गो ix 1 | चम्पा xvi 3 ,, खुर lxxvi 10

55 चरक lxxxvi 33 | जटाधर xiv 13 चरकी liii 83 | जटिल lxv 9 चर्मद्वीप xiv 9 | जटासुर xiv 30 चर्मरङ्ग xiv 23 | जठराङ्ग xiv 8 चलकेतु xi 33 | जम्बु liv 8; lxxxv 7 चर नक्षत्र xcviii 11 | जयन्त liii 43 चरकरण c 1 | जयन्ती lx 8 चाटरूषक lxxxv 7 | जया xliii 40; lx 8; xcix 2 चातक lxxxvi 27 | जरण v 81 चान्द्रपुर xiv 5 | जरद्गव ix 1 चान्द्रयोग ii (14) | जलकेतु xi 46 चामर lxxii 14 | जाङ्गल ix 29 चारुदेवी ix 8 | जातक कर्म i 9 चाष lxxxvi 41 | जाबालि xlviii 65 चित्रकूट xiv 13; xvi 17 | जारद्गवी ix 3 चित्रा vii 11; ix 30; x 10; xi 57 | जीवक lix 6 xv 2 | जीवपुत्री lx 8 चिपिटनासिक xiv 26 | जुङ्क xiv 21 चीन v 77; xiv 30; xvi 1 | ज्येष्ठा iv 7; vi 11; vii 10; x 2; चुल्ली liii 38 | xv 16; xxii 1; ci 10 चूर्ण lxxxi 17 | ज्योतिष्मती liv 87 चेदि xi 59; xiv 8; xvi 3 | ज्योतीरस lxxx 5 चेर्यार्यक xiv 15 | डमर xiv 30 चेष्टाबल ii (14) | तक्ष lxxxi 25 चोल v 40; xiv 13; xvi 10; | तक्षशिल xiv 26 lxxvii 14 | तगर lxxvii 7, 13 च्यवन xlviii 66 | तङ्गण ix 7; x 12; xiv 29; छत्र lxxiii 4 | xvi 6 छिक्कर lxxxvi 44 | तमाल xxiv 17 छुच्छु lxxxvi 37 | तमोन्त्य v 43 जघनचपला c 3 | तस्कर xi 20; lxxxvi 31 जघन्य lxix 31 | तापस lxxxvi 29

56 ताम्रपर्णी xiv 16; lxxxi 3 | त्वष्टा iii 6; viii 23 ताम्रलिप्तक xiv 7 | दकार्गल liv .99 तारक्षिति xiv 21 | दक्षिणकुक्षि v 81 तारा xxxiii 1 | दक्षिणपायु v 81 तालिकट xiv 11 | दक्षिणहनु v 81 तामसकीलक iii 7; xi 22; | दण्ड ii (15); xx 2; xxx 8, 16; xxi 25 | xlvii 19; liii 41; civ 61 ताल xiv 22 | दण्डक xi 56; xiv 16; xvi 11 तिथि ii (9) | दण्डपिङ्गलक xiv 27 तिथिकर्मगुणाध्याय xcix | दधीचि lxxx 3 तिन्दुक liv 50; lxxix 2 | दन्तुरक xiv 6 तिलक liv 37, 50 | दरद v 42; xiv 29 तीक्ष्ण vii 8 | दर्दुर xiv 11 तीक्ष्णनक्षत्राणि xcviii 7 | दशपुर xiv 12 तुम्बवन xiv 15 | दशरथ lviii 30 तुरगानन xiv 25 | दशा ii (14) तुरुष्क lxxvii 23 | दशार्ण xiv 10 तुषार xiv 22 | दहन ix 1; xi 32; xlvii 4 तैतिल c 1, 3 | दाडिम lxxxv 7 तोटक civ 39 | दान ii (15) त्रिकोण lxxviii 25 | दामोदर cv 15 ,,गर्त xiv 25 | दार्वे xiv 30 ,,त xlviii 65 | दाशेरक v 67; xiv 26 ,,नेत्र xiv 31 | दास्मेय xiv 28 ,,पुर v 39 | दिग्बल ii (19) ,,पुरि xiv 9 | दिति xlviii 68; liii 45 त्रिंशांश ii (14) | दिविष्ट xiv 31 त्रिविक्रम cv 14 | दीप्त lxxxvi 12 ,,वृता liv 48 | दीर्घग्रीव xiv 23 त्रुटि ii (4) | दीर्घकोश xiv 23 त्रैगर्त iv 24 | दीर्घतपस् xlviii 16 त्वक् xxvii 24 | दीर्घास्य xiv 23

57 दुन्दुभि viii 50 धातृ viii 31 दुर्मति viii 48 धार्मिक lxxxvi 30 दुर्मुख viii 38 धिक्कर lxxxvi 38 दुष्टलाङ्गल iv 10 धिष्ण्य xxxiii 1 दूर्व liv 37, 47 धुन्धुक lxxix 32 देवदारु lxxix 2 धूमकेतु xi 9 देवराज xlviii 67 धूमिनी lxxxvi 12 देवल vii 15; xi 1; xxiii 4; ध्रुव xi 34 lxxxvi 1 ,,वकरण c 2 देविका xi 35 ,,वकेतु xi 41 दोधक civ 23 ,,वनक्षत्राणि xcviii 6 दौवारिक liii 44 नक्षत्र ii 9 द्रविड ix 15; xiv 19; नक्षत्रपुरुष cv 5, 6, 8 xvi 2, 11 नख lxxvii 13, 16 द्रव्यवर्धन lxxxvi 2 नग्न lx 19 द्रुतपद civ 20 नग्नजित् lviii 4, 15 द्रेष्काण ii (14) नग्नशबर xiv 10 द्रोण xxi 32 नन्दन viii 38; lvi 17 द्वादशांश ii (14) नन्दा xcix 2 द्विग्रहयोग ii (14) नन्दिवर्धन lvi 17 द्वितः xlviii 65 नन्दी xliii 39 द्वैध ii (15) नन्द्यावर्त liii 32 द्वैपायन xlviii 67 नप्तृक lxxxvi 49 धनवान् lxxxvi 32 नर्कुटक civ 52 धनिष्ठा iii 1; vii 2; ix 3; x 16; नर्मदा v 64; xvi 1 xv 21; ci 12 नलिक lxxvii 5 धनुष्मत् xiv 24 नवमालिका liv 48 धनुस् xx 2 नवांश ii (14) धरण lxxxi 13, 15 नष्टराज्य xiv 29 धर्मपट्टन xiv 14 नाक्षत्र ii (5) धर्मारण्य xiv 3 नाग ix 1; xlvii 4; c 2 धवं liv 105 नागकेसर lxxvii 5 14

58 नागपुष्प lxxvii 13 | पद्मकेतु xi 49 नागवीथी xlvii 17 | ,, ,, नाभ cv 15 नाभसयोग ii (14) | ,, द्मराग lxxx 4 नारद xi 5; xxiv 2 | ,, योष्णी xvi 10 नारायण cv 14 | पराभव viii 42 नारीमुख xiv 17 | ,, राशर xi 1; xxi 2; xxiii 4; नालिकेर xiv 9 | xxiv 2; lxi 1 नासिक्य xiv 13; xvi 12 | ,. रिघ xlvii 19; lxxxvi 51 निगर lxxxi 17 | ,, रिधावि viii 46 ,, चुल liv 119; lvi 5 | ,. रिधि xlvii 19 ,, रोध v 43 | ,, रिवत्सर viii 24 ,, र्ऋति xxxiv 2 | ,, रिवेष iii 34; v 94 ,, र्गुण्ड liv 14 | ,. रूषक liv 50 ,, र्घात xxxix 1 | ,, र्जन्य liii 43 ,, वेश xliii 47 | ,, र्णशबर xiv 10 ,, षादराष्ट्र xiv 10 | ,, र्च iii 6; v 2 ,, ष्कुट lxxix 32 | ,, र्वकाल v 2 नीप xiv 2; liv 119; lxxxv 6 | ,, लाश liv 17 नीराजन xliv 1 | ,, ल्व्य xiv 17 नील lxxx 4 | ,, शुपाल xiv 29 नृसिंहवन xiv 22 | पाञ्चाल v 35; x 4; xiv 3, 32 पक्ष ii (4) | ,, निग्रह c 7 ,, घ्न liii 38 | ,, ण्ड्यवाट lxxxi 6 ,, ञ्चनद xiv 21 | ,, पयक्ष्मा liii 45 ,, क्षसिद्धान्तिका i 10; xvii 1; | ,, पाख्या vii 8 xxiv 5 | ,, रत x 5; xiv 21; xvi 4 ,, तोल xiv 30 | ,, रलोक lxxxi 4 ,, त्र lxxvii 5, 12, 23 | ,, रशव xiv 18 ,, थ्य lxxvii 29 | ,, रा xvi 10 ,, थ्या civ 55 | ,, रिजात lxxvii 27, 37 ,, भ्र xiv 5 | ,, रियात्रा v 68 ,, ,, क lxxix 2 | ,, र्थिब viii 36

59 पार्वती iv 30, lviii 43 | पुष्पिताग्र civ 17 ,,र्वशायी iv 13 | ,,ष्य ii (18); vi 7, ix 2; x 6; ,,लीवत lv 4 | xv 6; ci 5 पिका lxxxi 17 | ,,ष्यस्नान ii (18) ,,ङ्गल viii 48 | पूग lxxvii 37 ,,ङ्गला lxxxvi 37, 49 | ,,तना liii 83 ,,द्घा lxxxi 17 | ,,र्णा xcix 2 ,,ण्डार liv 50 | ,,र्वफल्गुनी vi 6; vii 7, 10; ,,त् liii 44 | ix 2. 6; x 1, 8; xv 9, 28; ci 6 ,,नाक lviii 43 | ,,र्वाभाद्रपद vi 12; vii 7, 10; ,,प्ल liv 96 | ix 2. 34; xv 28, 23; xxi 28; ,,प्पीक lxxxvi 38 | ci 13 ,,रिलि lxxxvi 20 | ,,र्षाषाढा vii 7, 11; ix 3, 33, ,,शिक xiv 14 | x 14, ci 11 पीलु liv 65, 75 | ,,षन् liii 44 पुटा civ 43 | पृथिवीधर liii 47 ,,ण्डू v 70 | पौण्ड्र xiv 7; lxxx 7 ,,ण्याह lx 10 | पौरव xiv 27, 31 ,,नर्नवा lx 8 | पौलिश ii (4) ,,नर्वसू vi 12; vii 10; ix 2; | प्रकृत vii 8 x 6; xv 5; ci 4 | ,,जापति viii 24; xlviii 68 ,,न्नाग lv 3 | ,,द्युम्न lviii 40 ,,रिक xiv 10 | ,,धान i 7 ,,रुषाद iv 22 | ,,भव viii 28 ,,र xx 2 | ,,मदा lxxxvi 31 ,,लस्त्या ii (18); xiii 5 | ,,माथिन् viii 33 ,,लक lxxx 4 | ,,मादि viii 45 ,,लह ii (18); xiii 6 | ,,मिताक्षर civ 37 ,,लिन्द iv 22; xvi 2 | ,,मोद viii 29 ,,ष्कर v 68 | ,,लीनक liii 28 ,,ष्कलायत xiv 26; xvi 26 | ,,वाल lxxx 5 ,,ष्पराग lxxx 5 | ,,शस्ताद्रि xiv 20 | ,,सभ civ 13

60 प्रस्थ lv 17 | बृहती lxxxv 5 ,, स्थल xvi 26 | बृहत्क्षत liii 44 ,, हर्षणीय civ 22 | बृहद्रथ lxi 1 प्राग्ज्योतिष xiv 6; xvi 1 | बृहस्पति viii 23; xxiv 2; ,, ण ii (4) | lxxxvi 1 ,, त्सूर्य lxxxvi 12 | ब्रह्मदण्ड xi 15 ,, स xx 2 | ब्रह्मन् v 19; liii 46 प्रियङ्गु lxxvii 23; lxxxv 7 | ब्रह्मपुर xiv 30 प्लक्ष liv 119 | ब्रह्ममणि lxxx 5 ,, व viii 39 | ब्रह्मलोक ii 12 ,, वङ्ग viii 44 | ब्रह्मा i 5; ii 2; v 14, 19; xxiv 2; फल्गुलुक xiv 23 | lviii 41 फणिकार xiv 12 | ब्राह्मण lxxiv 8 फेणगिरि xiv 18 | भग viii 23 बकुल liv 119 | भद्र xiv 1, 16; lxvii 1; lxix 2 बदरी liv 16, 17, 72, 74, 75; | भद्रातिथि xcix 2 lxxxv 5 | भद्राश्व ix 11 बन्धुजीव lxx 6 | भरणी vii 5, 9; ix 6, 35; x 1, 3; बर्बर xiv 18 | xv 27, 30; ci 1 बर्हिचित्रक xlvii 2 | भरद्वाज lxxxvi 2, 41 बल lxxx 3 | भरुकच्छ xiv 11; xvi 6 बलदेव lviii 36 | भल्ला xiv 30 बलदेवपट्टन xiv 16 | भल्लातक liii 45, 50 बलि lviii 30 | भवकेतु xi 47 बव c 1, 3 | भषक lxxxvi 38 बहुगिरि xvi 26 | भागवत lx 19 बहुधान्य viii 33 | भागुरि lxxxvi 1 बादर xiv 19 | भाण्डीर lxxxv 6 बालव c 1 | भाद्रपद xxvii 8 बिल्व liv 18; lxxxv 3, 5 | भारतवर्ष xiv 1 बिल्वसर्ज liv 105 | भाव viii 31 बुद्ध lviii 44 | भास lxxxvi 38

61 भासापुर xvi 11 मद्र v 40; x 4; xiv 22, 33 भिक्षु lxxxvi 30 मद्रक xiv 27 भीमरथ xvi 9 मधुपर्क xlvi 16 भुजङ्ग liii 45 मधुसूदन cv 14 भुजङ्गप्रयात civ 42 मधूक liv 35; lxxxv 3 भुजङ्गविजृंभित civ 47 मध्यतम v 43 . भूतपुर xiv 27 मध्यम lxxxvi 40 भूर्जकण्टक liii 15 मध्यविदारण v 81 भृङ्ग liii 63 मनु xix 11; liv 99, 110; lvi 31 भृङ्गराज liii 44 मन्विषिक xvi 11 भृश liii 43, 63 मन्दर lvi 17 मेद ii (15) मन्दराद्रि cvi 1 भोगप्रस्थ xiv 25 मन्दाकिनी xvi 10 भोगवर्धन xvi 12 मन्दाक्रान्ता civ 9 भ्रमरविलसित civ 25 मन्मथ viii 38 मकर iii 2; v 41 मय xxiv 2; lvi 29 मग lx 19 मरकत lxxx 4; lxxxiii 1 मगध iv 26; xiv 6, 32, xvi 1 मरीचि ii (18); xiii 5 मघा vi 8, 9, 12; vii 9; ix 2, 14; मरु v 40; xiv 2 x 7; xv 8; xxi 29; ci 6 मरुकुच्छ xiv 23 मणि lxv 3 मरुचिपट्टन xiv 15 मणिकेतु xi 44 मरुतः xliii 52 मणिगुणनिकर civ 27 मलय xiv 11 मणिमत् xiv 20 मल्ल v 38 मण्डल ix 10 मसूरक xliii 43 मण्डलक lxix 31, 37 महाग्रीव xiv 9 मतङ्ग lxxx 7 महानील lxxx 5 मत्तमयूरि civ 26 महारौहिण xlviii 71 मत्स्य v 38 महाव्रत xxiv 8; xxvi 1 मथुरा iv 26; xvi 17 महिष ix 10 मदन lvii 5 मही xvi 32 मदयन्तिका liv 102 महेन्द्र xiv 11; xvi 10

62 मांसी lxxvii 24 | मुहूर्त्त ii (4), 9 माक्षीकधातु lxxvi 3 | मूर्धावसिक्त liii 15 मागधी civ 54 | मूला vi 11, 12; vii 6, 11; ix 32; माणहल xiv 27 | x 2; xv 17; ci 10 माण्डव्य xiv 2, 22; civ 3 | मृग ix 1; xlvii 4; liii 44; मातङ्ग lxxxvi 30 | lxvii 3 मातुलुङ्ग lv 4 | मृगशिरस् vii 2, 9; ix 2; x 5; माथुर xiv 3 | xv 3; ci 3 माधव cv 14 | मृगा ix 3 माध्यमिक xiv 2 | मृदुतीक्ष्ण xcviii 11 मार्कण्डेय xlviii 66 | मृदुनक्षत्राणि xcviii 10 मार्गर xiv 18 | मेकल v 39; xiv 7; xvi 2 मार्ति xvi 26 | मेघवत् xiv 20 मालती xvi 10; civ 14 | मेरु xiv 24; lvi 17 मालव xiv 27 | मेरुक xiv 29 मालव्य lxix 2 | मौर्वी liv 87 मालाकार lxxxvi 32 | यम v 19; lviii 57 मालिनी civ 24 | यमसूर्य liii 39 मालिन्द्य xiv 11 | यमुना xvi 2 माल्यवान् xiv 5 | यवक्रीत xlviii 67 माषपर्णी liv 88 | यवन ii 14; ix 21; xiv 18; xvi 1 मास ii (4) | यशोवती xiv 28 मित्र v 22; liii 47 | यान ii (15) मिथिला x 14; xiv 6 | याम ii (4) मीन v 42 | यामुन xiv 25 मुक्तसूर्य lxxxvi 12 | यायि xvii 8 ,,क्ता lxxx 5 | युग ii (4) ,,खचपला civ 2 | युधिष्ठिर xiii 3 ,,ख्य liii 45 | युवा viii 31 ,,ज्ञ liv 103 | योगान्त vii 8 ,,आद्रि xiv 31 | योजन ii (11) ,,स्तक lxxvii 10 | यौधेय iv 25; v 40; xiv 28

63

[स्तम्भ १] रक्ताक्ष viii 51 ,,जोलक्षण xxxviii 1, 3, 8 ,,थोद्धता civ - 31 ,,मठ x 5; xiv 21; xvi 21 ,,ला lxxxvi 37 ,,वक lxxxi 17 ,,श्मिकेतु xi 40 ,,स lxxvii 23; lxxxii 1 राक्षस viii 47 ,,क्षसी liii 83 ,,जमणी lxxx 4 ,,जयक्ष्मा liii 47 ,,जयोग ii (14) ,,म lviii 30 ,,शि ii (14) रिक्त xlv 2 रिक्तातिथि xcix 2 रिष्यमूक xiv 13 रुचक liii 28; lxix 2 रुचिरा civ 21 रुद्र viii 24 रुधिर lxxx 4 रुधिरोद्गारि viii 50 रुधिरानन vi 4 रुरु lxxxvi 38, 48 रूपसत्र cv 6 रेणु lxxvii 5 रेवती vii 6; ix 2; x 18; xv 25; ci 14 रेवन्त lviii 56 रैवतक xvi 31 रोग liii 45


[स्तम्भ २] रोमक ii (4); xvi 6 रोहिणी vi 6, 9, 10, 11; vii 2, 9; ix 2; x 4; xxi 28; ci 2 रोहित xxviii 16; xlvii 20; lxxxvi 26 रोहितवृक्ष liv 72 रोहीतक liv 68 रौद्र viii 49; xi 32 लक्ष्मणा liv 48 ,,क्ष्मी civ 36 ,,लित civ 41 'लितपद civ 29 ,,वलीफल lxxvii 37 लेह v 43 लोहित्य xvi 16 लौहित्य xiv 6 वंशपत्रपतित civ 40 वक्त्र civ 56 वक्त्रमुष्ण vi 1 वक्रा vii 15 वङ्ग v 72; xiv 8; xvi 1 वज्र iv 19; xx 2; xxi 2; lvii 8; lxxx 4 वज्रक liii 28 वज्रतल lvii 7 वज्रसंघात lvii 8 वञ्जुल liv 50; lxxxvi 20, 48 वडवामुख xiv 17 वत्स x 5; xiv 8 वत्सनाभ lxxix 32 वनराज्य xiv 30 वनराष्ट्र xiv 29