चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 218, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें१६. मूर्च्छाधिकारमु.
मूर्च्छलयन्दु उपायमुलु.
श्लो. सेकावगाहका मणय स्सहाराः शीताः प्रदेहा व्यजनानिला श्च, शीतानि पानानि च गन्धवन्ति सर्वासु मूर्च्छानु निवारितानि. १.
सिद्धाः वर्गे मधुरे पयांसि सदाडिमा जाङ्गलजारसा श्च, तथा यवालोहितशालय श्च मूर्च्छासु शस्ता श्च सतीनमुद्गाः. २.
अन्निविधमु लगु मूर्च्छलयन्दु्नु पैनि नीटिनि चिलकरिंचुचुंडुट, शीतलजलमुल स्नानमु चेयिंचुट, चन्द्र कान्तमु मुन्नगु मणुलु, चल्लनि कम्मानि वीवनल गाड्पुलुनु, शीतलमु लगु पानकमुलुनु, परिमळवन्तमु लगु पानकमुलुनु निवारणोपायमु लगुचुन्नवि. मधुरगणोक्तमु लगु नौषधुलचेत काचఁबडिन पालुनु दानिम्ररसमुतो सिद्धमुचेयఁबडिन यडविजन्तुवुल मांscaleरसमुलु, यवलु एఱ्ఱबिय्यमु गुंड्रपेसलु मुन्नगुवानि रसमुलुनु मूर्छ लन्निटिलोनु हितकरमुलु.
कषायमुलनु प्रयोगिंपवलसिन तेఱंगुलु.
श्लो. यथादोषं कषायाणि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत्, रक्तजायां तु मूर्च्छायां हित श्शीत क्रियाविधिः. ३.
मद्यजायां वमे त्सद्यं निद्रां सेवे द्यथासुखम्, विषजायां विषघ्नानि भेषजानि प्रयोजयेत्. ४.
कोलमज्जोशीर केसरं शीतवारिणा, पीतं मूर्च्छा जये ल्लीढ्वा तृष्णांवा मधुसंयुताम्. ५.
महौषधामृताक्षुद्रा पौष्कर ग्रन्थि कोद्भवं, पिबे त्कणायुतं क्वाथं मूर्च्छादिषु मदेषु च. ६.
शतावरीबलामूलद्राक्षा सिद्धं पयः पिबेत्, ससितं भ्रमनाशाय बीजं वाट्यालकस्य च. ७.
पिबे द्दुरालभाक्वाथं सघृतं भ्रमशान्तये, त्रिफलायाः प्रयोगो वा प्रयोगः पयसोऽपि वा. ८.
रसायनानां कौम्भस्य सर्पिषो वा प्रशस्यते.