भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 220, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 220

१९. मदात्ययाधिकारमु.


त्रिदोषमुनन्दु खर्जूरादिमन्थमु.

श्लो. मन्थः खर्जूर मृद्वीका वृक्षाम्लाम्लीक दाडिमैः,
परूषकै स्सामलकै र्युक्तो मद्यविकारनुत्. १.
जले चतुष्पले शीते क्षुण्णाद्द्रव्यपलं क्षिपेत्,
मृत्पात्रे मर्दये त्सम्यक् तस्माच्च द्विपलं पिबेत्. २.
सतीनमुद्गमित्रान् वा दाडिमामलकान्वितान्,
द्राक्षामलकखर्जूर परूषकरसेन वा, ३.
कल्पये त्तर्पणा न्याषान् रसां श्च विविधात्मकान्.

खर्जूरपुपण्ड्लु द्राक्ष चिन्तपण्डु चिट्टितपण्डु दानिम्मफलमुलु वीटितो चेसिन मन्थमु मदमु వలన नगु विकारमुलनु पोఁగొट्टुनु. नालुगुपलमुल नीटिलो पोडि चेसिन यौषधद्रव्यमुलनु पलमु वेयवलयुनु. दीनिनि मट्टिपात्रलो चक्कఁगा नलఁचि २ पलमुलु त्रागवलयुनु. गुण्ड्र पेसलु लेक दानिम्म उसिरिकुलु खर्जूरफलमुलु उसिरिककायलु वीटिरसमुनु तीसि तर्पणमुलु गानु, यूषमुनु गानु अनेकविधमुलगु रसमुलुगानु चेसि उपयोगिंपवलयुनु.


वातमुवलननु त्रागुडुवलननु कलिगिन मददोषमुलकु चिकित्सलु.

श्लो. मद्यं सौवर्चलव्योषयुक्तं किञ्चि ज्जलान्वितम्. ४.
जीर्णमद्याय दातव्यं वातपानात्ययापहं,
मुद्गयूष स्सतायुक्तः स्वादु र्वा क्रैशितोरसः. ५.
पित्तपानात्ययेयोज्याः सर्वत श्च क्रिया हिमाः,
पानात्यये कफोद्भूते लङ्घनं च यथाबलम्. ६.
दीपनीयाऽमशोपोपेतं पिबे न्मद्यं समाहितः,
सर्वजे सर्व मेवेदं प्रयोक्तव्यं चिकित्सितम्. ७.
आभिः क्रियाभिरिश्राभिः शान्तिं याति मदात्ययः.

सौवर्चलवणमु शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्लु कोंचेमुगा नीळ्लु वीटितो चेयఁबडिन मद्यमु जीर्णमद्यमु गलरोगमुलकु इव्ववलयुनु. इय्यदि वातपु त्रागुडुदोषमुनु पोఁగొट्टुनु. चक्केरवेसिन पेसलगंजिनि कानि चक्केरकलिपिन मांसरसमु गानि पित्तपानदोषमुनन्दु इव्ववलयुनु. कानि यन्निविधमुलगु शैत्योपचारमुलनु चेयुट मंचिदि. कफपानात्ययमुनन्दु बलानुसारमुगा लङ्घनमु चेयुट हितमु. सावधानमुगा बोडसरपु वित्तनमुलतो चेयఁबडिन


२६