चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 389, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें368 चक्रदत्त—35. शोथाधिकारमु.
...लकशुण्ठिकानाम् । 24. स्याद्भस्म नस्तस्तलीलेन साध्य मालोड्य यावद्घनमप्यदग्धं, स्त्यानं ततः कोलसमान्चमात्रां कृत्वा सशुष्कां विधिना प्रयुञ्ज्यात् । 25. प्लीहोदरश्वित्र हलीमकार्शः पाण्ड्वामयारोचक शोथशोषान्, विषूचिका गुल्मगरांश्ररींश्च सश्र्वासकासान्प्रणुदेत्कृशांश्च । 26. सौवर्चलं सैन्धवं च बिड क्षाराद्भिदमेव च, चतुर्लवण मत्र स्या ज्जल मष्टगुणं भवेत् । 27.
गलिजेरु वेळ्लु वॆलग देवदारुवु तिप्पतीगॆ चित्रमूलपु वेळ्लु वीटितो सिद्धमु चेसिन रसमु पालु यूषमु दशमूलमुल कल्कमुतो चेर्चि सेविञ्चिन हितमगुनु. सज्जक्षारमु यवक्षारमु लवणचतुष्टयमु लोहचूर्णमु शोण्ठि मिरियमुलु पिप्पळ्लु त्रिफलमुलु मोडि वायुविडङ्गमुलु तुङ्गमुस्तलु वामु देवदारुवु मारेडु कोष्ठु चित्रमूलपुवेळ्लु अगरु शोण्ठि मुल्लङ्गि अतिवस ऒक तुलमु इङ्गुव मुनगवेळ्लु वीटिनि, द्रोणमु नीटितो कषायमु चेसि; पैवानि भस्ममुनु अन्दु वैचि आलोड़नचेसि गट्टिपडिन पिम्मत रेगुपण्डन्त मात्रलुगट्टि यथाविधिगानुपयोगिम्पवलयुनु. प्लीहोदरमु श्वित्र कुष्ठमु हलीमकमु मूलरोगमु पाण्डुरोगमु अरोचकमु वापु विषूचिक, शोष मुन्नगुवानिनडि नशिम्पఁजेयुनु. सौवर्चलवणमु, सैन्धवलवणमु, अण्टुप्पु, नेलयुप्पु अनु नी नालुगुनिण्टितो नालुगुरॆट्लु नीटिनि यागचन्दु चेर्पवलयुनु.
पुनर्नवादि घृतम्
श्लो. पुनर्नवा चित्रक देवदारु पञ्चोषण क्षार हरीतकीनां, कल्केन पक्वं दशमूलतोये घृतोत्तमं शोथनिषूदनं च ॥ 28 ॥
गलिजेरु चित्रमूलमु देवदारुवु पिप्पळ्लु विनुगुपिप्पळ्लु चव्यमु कायफलमु शोण्ठि यवक्षारमु करक्कायलु वीटिकल्कमुनु दशमूलकषायमुलॊ पक्वमुचेसि कलिपिन आउनेयियुनु शोथलनु पोगॊट्टुनु.
शुण्ठीघृतम्
श्लो. पुनर्नवा क्वाथ कल्क सिद्धं शोथहरं घृतं, विश्वौषधस्य कल्केन दशमूलजले शृतम् ॥ 29 ॥ घृतं निहन्त्याच्छ्वयथुं ग्रहणीं पाण्डुतामयम् ॥ 30 ॥