भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 542, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 542

५२२ चक्रदत्त—५९. नेत्ररोगाधिकारमु.

१४९. असितसितसमुत्था सन्धिphase/वर्त्माभिजातान् हरति नयनरोगान् सेव्यमाना शलाका॥

दीनिनेकपूर्रमुतो नैन परिस्रावमु पिच्चटमु अर्बुदमुनु नशिंचुनु. पच्चि नल्लजीललनु तेच्चि लत्तुक पूसि लत्तुकपूसिन दूदिलो चुट्टि यष्टिमधुकमु तेने दानिपै निपूसि मंडिंचि आपोगवलन बुट्टिनकाटुकनु वेसिकोनिन कनिपिंपकपोवूट रेचीकटि मुन्नगुनवि अन्नियुनु नशिंचुनु. अंगुळिनि भूमिकि रुद्दि कंटिकिद्द तिमिरार्गा दुलु नशिंचुनु. त्रिफलमुलु भारंगि शोंठि तेने मेकपालु गोमूत्रमु वीटितो नेडुदिनमुलु सीसमु नुंचि चूर्णमुचेसि धरिंचिन गरुडुनिवले दिव्यदृष्टि वच्चुनु. इदि चेयुविध मेट्लुलु— त्रिफलोदकमुलो गुंटकलगराकुरसमुलो नेतिकल्कमुलो तेनेलो मेकपाललो गोमूत्रमुलो दिनदिनमु नेडु रोजुलवఱकुनु सीसमुनु तपिंपఁजेसि पिम्मट शलाकनु चेसि ओक्कदानिनेगानि अंजनमुतोఁगानि कन्नुलकु तगिल्चि कोनुचुंडिनन यनरोगमुल नन्निटिनि पोगोट्टुनु.

चिञ्चादिचूर्णमु

चिञ्चापत्ररसं निधाय विमले चौदुम्बरे भाजने,
मूलं तत्र निघृष्टसैन्धवयुतं गाङ्गेयं विशोष्यातपे।
तच्चूर्णं विमलाञ्जनेन सहितं नेत्राञ्जने शस्यते,
काचारारुणपिच्छिटीसतिमिरे स्रावं च निर्वासयेत्॥ १५०॥

चित्राषष्ठीयोगे सैन्धवममलं विचूर्ण्य तेनाक्षि।
शममञ्जनेन तिमिरं गच्छेत् सर्वं तदसाध्यमपि॥ १५१॥

दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणासैन्धवं,
तच्छृतं सम्प्लुतं भूयः पचेत्कल्कं क्षिपेद्घने॥ १५२॥

शीते तस्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्।
धात्री रसाञ्जनक्षौद्रसर्पिष्षु रसक्रिया॥ १५३॥

पित्तानिलाक्षिरोगघ्नी तैमिर्यपटलापहा।

चिंताकुरसमुनु मेडिपात्रलोपोसि सैंधवलवणमु चिटिसेनग वेरुनु नूरि कलिपि एंडलौ नेंडिंचि कन्नुललौवेसिकोनिन ग्रुड्डि अर्बुमु पिच्चिटमु तिमिरमु स्रावमुमुन्नगु नन्नियुनु तोलगुनु. चित्रा नक्षत्र षष्ठीयोगमुनंदु सैंधवलवणमुनु चूर्णमुचेसि वेसिकोनि संवत्सरमुलो असाध्यमैन तिमिररोगमौननु नशिनु. वट्टिवेर्ळनिर्यूहमुनंदु सैंधवलवणमुनु पिप्पलीचूर्णमुनु कलिपि नेतिनि पोसि पक्वमु चेसिगट्टि पडिनपिम्मट तेनेनु वेयवलयुनु. दीनिचल्लारिन पिम्मटवा़डिनचो तिमिररोगमुलनु नशिंपఁजेयुनु. उसिरिक रसांजनमु तेने नेयि वीटिनि रसक्रियनొ