चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము. 601

మాత్రను చేర్చి మర్దన చేయవలయును. పిమ్మట తీసి గట్టిరాతితో నూరి 2 పలములు లజ్జావంతిరసమును పోసి కలిపి పెట్టవలయును. ద్రవములేకుండునంతవరకు లజ్జావంతిరసమును పోయుచు మాత్రను కట్టి గుడ్డలోనుంచి త్రిఫలములపిండములోనుంచి పొట్లము కట్టి నేతితో తరిగి సూత్రమూలమున దండముపైనుంచి పక్వముచేయవలయును.

తామ్రసేవనము.

శ్లో. హేమాద్యా౭పి సూర్యసంతప్తాః స్రవంతి గిరిధాతవః,
జతాభం మృదుమృత్స్నాచ్ఛం యన్మలం తచ్ఛిలాజతు. 150.
అనమ్లం చకషాయం చ కటుపాకి శిలాజతు, నాత్యుష్ణశీతం ధాతుభ్యశ్చతుర్భ్య స్తస్య సంభవః. 151.
హేమ్నో౭థ రజతాత్తామ్రాద్వరం కృస్నాయసా దపి, మధురం చ సతిక్తం చ జపాపుష్పనిభం చ యత్. 152.
విపాకే కటుతిక్తం చ తత్సువర్ణస్య నిస్స్రవం, రాజితం కటుకం శ్వేతం స్వాదు శీతం విపచ్యతే. 153.
తామ్రాద్బర్హిణకంఠాభం తీక్ష్ణోష్ణం పచ్యతే కటు, యత్తు గుగ్గులుసంకాశం తిక్తకం లవణాన్వితం. 154.
విపాకే కటుశీతం చ సర్వశ్రేష్ఠం తదాయసం, గోమూత్రగంధిః సర్వేషాం సర్వకర్మసు యోగికః. 155.
రసాయనప్రయోగేషు పశ్చిమం తు విశిష్యతే.

పక్వమైనపిమ్మట తీసి విదురతులజౌషధమును సమముగా నేతిని కొంతి మిరియములు పిప్పళ్లు త్రిఫలములు చూర్ణముచేసి కలిపి ప్రాతఃకాలమునందు సేవించుచుండవలెను. ఆమ్లపిత్తాధిక్యమునందు మజ్జిగను అనుపానముచేసి కొనవలయును. త్రిఫలములను సమానముగా చేర్చి కొంచెము వెచ్చ జేసి త్రాగవలయును. విడవభోజన శక్తిని వృద్ధిచేయవలయును. ఇయ్యది గ్రహణి మున్నగు రోగములను పోగొట్టును.

శిలాజితు భేదాదులు.

శ్లో. యథాక్రమం వాతపిత్తే శ్లేష్మపిత్తే కఫే త్రిషు. 156.
విశేషేణ ప్రశస్యంతే మలా హేమాదిధాతుజాః, లౌహీకిట్టాయతే వహ్నౌ విధూమం దహ్యతే౭ంభసి. 157.
తృణాత్ర్యగ్రే కృతం సర్వ మధో గలతి తంతువత్, మలినం యద్భవేత్తచ్చ క్షాలయేత్కేవలాంభసా. 158.
శాహపాత్రేషు విధినా ఊర్ధ్వభూతం చ సంహరేత్, వాతపిత్తకఫఘ్నైస్తు నిర్యూహై స్తద్విభావితం. 159.
వీర్యోత్కర్షం పరం యాతి

---

76