दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

७ वा.] मंगलाचरण. १५५ तुटे भेदाची कडसणी । देहेंविण लोटांगणी । तया प्रभूसी ॥ १८ ॥ साधु- संत आणि सज्जन । वंदूनियां श्रोतेजन । आतां कथानुसंधान । सावध ऐका ॥ १९ ॥ संसार हाचि दीर्घ स्वप्न । लोभें वोसणती जन । माझी कांता माझें धन । कन्या पुत्र माझे ॥ २० ॥ ज्ञानसूर्य मावळला । तेणें प्र- काश लोपला । अंधकारें पूर्ण झाला । ब्रह्मगोळ अवघा ॥ २१ ॥ नाहीं सत्वांचें चांदणें । कांहीं मार्ग दिसे जेणें । सर्व भ्रांतीचेनि गुणें । आपेंआप न दिसे ॥ २२ ॥ देहबुद्धि अहंकार । निजले घोरती घोर । दुःखें आक्रंदती थोर । विषयसुखाकारणें ॥ २३ ॥ निजले असतां मेले । पुनः उपजतांच निजले । ऐसे आले आणि गेले । बहुत लोक ॥ २४ ॥ निर्दसुरेपणींचि सैरा- वैरा । बहुतों केल्या येरझारा । नेणोनियां परमेश्वरा । भोगिले कष्ट ॥२५॥ तया कष्टाचें निरसन । व्हावया पाहिजे आत्मज्ञान । म्हणोनि हें निरूपण । अध्यात्मग्रंथीं ॥ २६ ॥ सकळ विद्येमध्यें सार । अध्यात्मविद्येचा विचार । दशमाध्यायीं शार्ङ्गधर । भगवद्गीतेंत बोलिला ॥ २७ ॥ श्लोक ॥ अध्यात्म- विद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम् ॥ या कारणें अद्वैतग्रंथ । अध्यात्म- विद्येचा परमार्थ । पावावया तोचि समर्थ । जो सर्वांगें श्रोता ॥ २८ ॥ ज- याचें चंचल हृदय । तेणें ग्रंथ सोडूंचि नये । सोडितां अलभ्य होय । अर्थ येथींचा ॥ २९ ॥ जयास जोडला परमार्थ । तेणें पाहावा हा ग्रंथ । अर्थ शोधितां परमार्थ-। निश्चय बाणे ॥ ३० ॥ जयास नाहीं परमार्थ । तयास न कळे येथींचा अर्थ । नेत्रेंविण निधानस्वार्थ । अंधास न कळे ॥ ३१ ॥ एक म्हणती मराठें काय । हें तों भल्यानें ऐकों नये । तीं मूर्खें नेणती सोय । अर्थान्वयाची ॥ ३२ ॥ लोहाची मांदूस केली । नाना रत्‍नें सांठविलीं । ती अभाग्योन त्यागिली । लोखंड म्हणोनी ॥ ३३ ॥ तैसी भाषा प्राकृत । अर्थ- वाद आणि सिद्धांत । नेणोनि त्यागिती भ्रांत । मंदबुद्धीस्तव ॥ ३४ ॥ आह्नांच सांपडतां धन । त्याग करणें मूर्खपण । द्रव्य घ्यावें सांठवण । पा- होंचि नये ॥ ३५ ॥ परिस देखिला अंगणीं । मार्गी सांपडला चिंतामणी । अव्हावेळ महागुणी । कूपामध्यें ॥ ३६ ॥ तैसें प्राकृतीं अद्वैत । सुगम आणि

---

१. दोरी. २. शीण पावतात. ३. सात्विक वृत्तिरूपी. ४. झोंपेतच. ५. ठेवण्याचा लाभ. ६. पेटी. ७. आपोआप. ८. दक्षिणवर्ती वेल.