दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

२ श्रीदासबोध. [ दशक ॥ १० ॥ नाना सुगंध परिमळें । थबथबां गळती गंडस्थळें । येथें आलीं षट्पदेंकुळें² । झंकारशब्दें ॥ ११ ॥ मुरडींव शुंडादंड³ सरळें । शोभे अभि- नवें आवाळें⁴ । लंबित अधर⁶ तीक्ष्ण गळे । क्षणक्षणा मद स्रंवी ॥ १२ ॥ चौदा विद्यांचा गोसावी । ह्रस्व लोचन⁸ ते हालवी । लवलवीत फडकावी । फडे फडे कर्णथापा ॥ १३ ॥ रत्नखचित मुगुटीं झळाळ । नाना सुरंग फांकती कीळें⁹ । कुंडले तळपती नीळ । वरी जडले झळकती ॥ १४ ॥ दंत शुभ्र सदंतं । रत्नखचित हेमकटें¹¹ । तया तळवटीं पत्रें नीट । तळपती लघु- लघू¹² ॥ १५ ॥ लवलवीत मैलपे दोंद । वेष्टित कटी नागबंद । क्षुद्रें घंटिकीं मंदमंद । वाजती झणत्कारें ॥ १६ ॥ चतुर्भुज लंबोदर । कांसे कसिला पीतां- बर । फडके दोंदीचा फणिवरें¹⁵ । फुधुःकार टाकी ॥ १७ ॥ डोलवी मस्तक जिव्हा लाळी । घालूनी बैसला वेंटाळी । उभारोनी नाभिकमळीं । टकमकां पाहे ॥ १८ ॥ नानार्थायती¹⁶ कुसुममाळा । न्यौळपर्यंत¹⁷ रुळती गळां । रत्न- जडित हृदयकमळा-। वरी पदक शोभे ॥ १९ ॥ शोभे परश आणि कमळ । अंकुश तीक्ष्ण तेजाळ । एके करीं मोदकगोळ । तयावरी आंतप्रीती ॥ २० ॥ नटनाट्य कळाकुसरीं¹⁸ । नानाछंदें नृत्य करी । टाळ मृदंग भरोवरी¹९ । उपांग²⁰ हुंकारे ॥ २१ ॥ स्थिरता नाहीं एक क्षण । चपळविषयीं अग्रगण । साजिरी मूर्ति सुलक्षण । लावण्यखाणी ॥ २२ ॥ रुणझुणा वाजती नूपुरें²¹। वांकी शोभांटती²² गजरें । घागरियांसहित मनोहरें । पाउलें दोन्ही ॥ २३ ॥ ईश्वर- सभेसी आली शोभा । दिव्यांबराची फांकली प्रभा । साहित्यविषयीं सुल- भा । अष्टनायका होती ॥ २४ ॥ ऐसा सर्वांगें सुंदर । सकळ विद्यांचा आगरु²³॥ त्यासी माझा नमस्कार । साष्टांग भावें ॥ २५ ॥ ध्यान गणेशाचें वर्णितां । मतिप्रकाश होय आतां । गुणानुवाद श्रवण करितां । वोळे सरस्वती ॥ २६ ॥ जयास ब्रह्मादिक वंदिती । तेथें मानव बापुडें किती । असो प्राणी मंद- मती । तिहीं गणेश चिंतावा ॥ २७ ॥ जे मूर्ख अवलक्षण । जे कां हीना- १. सुवास. २. भ्रमरांचा समुदाय. ३. सोंड. ४. कोमल. ५. गंडस्थळ. ६. ओठ. ७. वाढणारा. ८. नेत्र. ९. प्रभा. १०. बळकट, मोठे. ११. सोनेरी. १२. हळूहळू. १३. झाले. १४. लहान, घागऱ्या. १५. नाग. १६. अनेक जातीच्या. १७. सर्पापर्यंत. १८. कौशल्यानें. १९. सामग्री. २०. उपसाहित्य. २१. पैजण. २२. वाजती. २३. खाण.