दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

६४ दशकुमारचरितम् । [ पूर्वपीठिकायां थामात्यस्य पद्मद्भवस्यात्मसंभवो रत्नोद्भवो नामाहम् । वाणिज्यरूपेण कालयवनद्वीपमुपेत्य कामपि वणिक्कन्यकां परिणीय तथा सह प्रत्यागच्छ- न्नम्बुधौ तीरस्यानातिदूर एव प्रवहणस्य भग्नतया सर्वेषु निमग्नेषु कथंक- थमपि दैवानुकूल्येन तीरभूमिमभिगम्य निजाङ्गनावियोगदुःखार्णव प्लव- मानः कस्यापि सिद्धतापसस्यादेशादरेण षोडश हायनानि कथञ्चिन्नीत्वा दुःखस्य पारं अनवेक्षमाणः गिरिपतनमकार्षम्' इति । (४) तस्मिन्नेवावसरे किमपि नारीकूजितमश्रावि—'न खलु समु- चितमिदं यत्सिद्धादिष्टे पतितनयमिलने विरहमसहिष्णुवैधानं वि- बिन्दून् । अपनयन् दूरीकुर्वन् । सौम्य सुन्दर ! मगधाधिनाथामात्यस्य राजहंसम- न्त्रिणः । आत्मसम्भवः तनयः । वाणिज्यरूपेण वाणिज्याभिलाषेण । परिणीय विवाह्य । प्रत्यागच्छन् तस्माद्वीपान्निवर्तमानः । अम्बुधौ समुद्रे । अनति- दूरे समीपे प्रवहणस्य पोतस्य नौकाया इति यावत् । सर्वेषु पोतस्थितेषु निखिलज- नेषु निमग्नेषु सागरे इति शेषः । कथंकथमपि अतिकष्टेन । दैवानुकूल्येन भागधे- यसाहाय्येन । अभिगम्य प्राप्य । निजायाः स्वीकायाया अङ्गनायाः पत्न्या यद्वियोग- दुःखं विनाशक्लेशः स एवार्णवः सागरस्तस्मिन् । प्लवमानः सन्तरन् । आदेशाद- रेण वचनविश्वासेन । हायनानि वत्सराम् । कथञ्चित् महता कष्टेन । नीत्वा याप- यित्वा । दुःखस्य पारं दुर्दशाशेषम् । अनवेक्ष्यमाणोऽपश्यन् । (४) अवसरे समये । नारीकूजितं स्त्रीक्रन्दितम् । अश्रावि श्रुतं मयेति शेषः । समुचितं युक्तम् । सिद्धादिष्टे सिद्धकथिते । पत्युः स्वामिनस्तनयस्य पुत्रस्य च मिलने सम्मेलने । षोडशवर्षानन्तरं ते पतिपुत्रसमागमो भविष्यतीति सिद्धेन कथिते सती- पतिके अमात्य पद्मोद्भवका पुत्र हूँ, मेरा नाम रत्नोद्भव है । व्यापारके सिलसिलेमें मैं काल- यवन द्वीपमें गया था । वहाँ एक वणिक्सुताके साथ मेरा परिणय हुआ । उसे साथ लेकर नावद्वारा मैं अपने देश आ रहा था । थोड़ी दूर आगे आनेपर समुद्रमें मेरी नाव एक प्रस्तरसे टकराकर टूट गयी । तथा सभी उसपर आरूढ़ यात्री जलमग्न हो गये । दैववश मैं बहता हुआ तीरभूमिपर आ लगा । फिर अपनी पत्नीकी विरहरूपी व्यथाके समुद्रमें बहता एक तपस्वीके पास गया । उसके आश्वासन दिलानेपर कि सोलह वर्षमें तुम्हारी पत्नी मिलेगी—१६ वर्ष बिताये, परन्तु अब भी उसके न मिलनेसे निराश होकर दुःखका अन्त करनेके लिये पर्वतसे कूद पड़ा । (४) उसी क्षण एक तरफसे रोते हुए यह शब्द सुनाई पड़ा—'हे बाले ! जब एक तपस्वीने बता दिया है कि तुम्हारे पति और पुत्र दोनों १६ वर्षमें मिल जायेंगे तो फिर क्यों