गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

घृताधिकारः १] गदनिग्रहः । २०९ सूर्पपर्णीयुतैरेभिर्महाकल्याणकं परम् । बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः ॥ ४२ ॥ विसर्पे महागौरं घृतम् । क्षीरवृक्षप्रवालानि कुमुदान्युत्पलानि च । सौगन्धिकानि पद्मानि शालूकानि बिसानि च ॥ ४३ ॥ मृणालकुशकासेक्षुदर्भगुन्द्रेक्षुवालिकाः । नलवेतसकुम्भीकनालीसर्ज्जार्जुनखनाः ॥ ४४ ॥ कदलीपत्रशेवालकसेरुघोटकानि च । परूषकमधूकानि श्रीपर्ण्याममलकानि च ॥ ४५ ॥ लामज्जकं चन्दनं च विदारीञ्च शतावरी । समङ्गा धातकी रोध्रं जीवनीयानि यानि च ॥ ४६ ॥ शीतवीर्यांस्तु ये केचिज्जलजानूपसंश्रिताः । एतत्सम्भृत्य सम्भारं क्षीरद्रोणेषु सप्तसु ॥ ४७ ॥ पचेन्निस्स्राव्य तच्छीतं मन्थानेन विमन्थयेत् । यत्ततो जायते सर्पिस्तत्पचेत्पुनरेव तु ॥ ४८ ॥ द्रव्यैस्तैरेव पूर्वोक्तैः शनैर्मृद्वग्निना भिषक् । हन्यादेतद्विसर्पांस्तु सर्वधातुश्रितान् व्रणान् ॥ ४९ ॥ तोयमग्निं यथा दीप्तं नाम्ना गौरं घृतं महत् । सप्ताङ्गं घृतम् । शङ्खपुष्पीगुडूच्युग्राशतावर्यरुवल्लिकाः ॥ ५० ॥ मलपूं ब्रह्मसोमां च कल्कीकृत्य घृतं पचेत् । दुग्धं चतुर्गुणं दत्त्वा वातश्लेष्महरं च तत् । मेधाकरं तथाऽयुष्यं सप्ताङ्गमिति कीर्तितम् ॥ ५१ ॥ अष्टाङ्गं घृतम् । मण्डूकीं सवचां सशङ्खकुसुमां ब्राह्मीं गुडूचीं तथा श्वेतां बाकुचिकां शतावरियुतां सब्रह्मसौवर्चलाम् ।