गोविन्द भाष्य (श्रील बलदेव विद्याभूषण - अचिन्त्यभेदाभेद वेदान्त ब्रह्मसूत्र भाष्य सटीक)

Here is the text from the page presented line by line in Unicode Devanagari with Hindi translation/rendering corresponding to the content of the commentary (Govinda Bhāṣya by Śrīla Baladeva Vidyābhūṣaṇa on Brahma-sūtra 2.4.1):

पूर्वपक्षः — अत्र प्राणैः ऋषिभिर्वा शब्दैरुक्ताः जडाः इन्द्रियात्मकाः प्राणाः भौतिकजगतः सृष्टेः पूर्वमेव वर्तमाना आसन्। अतः इन्द्रियाणि अपि जीवात्मानः इव नित्यानि (एवं च शास्त्रेषु इन्द्रियाणां सृष्टिवर्णनं केवलम् औपचारिको वा गौणः प्रयोगः)। सिद्धान्तः — अस्य समाधानार्थं सूत्रकारः स्वाभिप्रायं प्रकाशयति — ॥ सूत्रम् १ ॥ तथा प्राणाः ॥ २।४।१ ॥ तथा — तथैव; प्राणाः — प्राणाः (इन्द्रियाणि)। (यथा आकाशादयः परब्रह्मणः उत्पद्यन्ते) तथैव प्राणाः (इन्द्रियाणि अपि उत्पद्यन्ते)। श्रील बलदेव विद्याभूषण विरचितं गोविन्दभाष्यम् — यथा आकाशादीनि भूतानि परमपुरुषस्य सकाशात् प्रादुर्भूतानि, तथैव प्राणाः इन्द्रियाणि च तस्मादेव परब्रह्मणः उत्पन्नानि। अयं हि अत्र भावः। सृष्टेः प्राक् सर्वं प्राकृतं तत्त्वमेकीभूतम् आसीत्। ततः विविधाः पदार्थाः व्यज्यन्ते। मुण्डकोपनिषदि (२।१।३) एतदुक्तम् — एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च। "अस्मात् (परब्रह्मणः) प्राणः, मनः तथा सर्वाणि इन्द्रियाणि उत्पद्यन्ते।" प्राकृत-इन्द्रियाणां सृष्टिः चैतन्यस्वरूप-जीवात्मनां सृष्टि-सदृशी न भवति, यतो हि जीवात्मानः प्राकृत-षड्भावविकारेभ्यो मुक्ताः सन्ति। यदा शास्त्रेषु जीवात्मनां सृष्टेः वर्णनं क्रियते तदा तत् औपचारिकं (गौणं) भवति, किन्तु यदा इन्द्रियाणां सृष्टिः उच्यते तदा तत् शब्दशः यथार्थं (मुख्यम्) एव भवति। यतः इन्द्रियाणि स्वभावतः प्रकृतिकार्याणि सन्ति। अत एव अस्मिन् प्रसङ्गे 'प्राणाः' तथा 'ऋषयः' इति शब्दाः परमपुरुषं भगवन्तमेव निर्दिशन्ति, यतो हि एतौ द्वौ शब्दौ सर्वज्ञस्य परमेश्वरस्यैव नामधेये स्तः। अत्र कश्चिदाशङ्केत — "प्राणाः", "ऋषयः" इति द्वयोः शब्दयोः बहुवचनान्तत्वात् कथं तयोः एकमेव अद्वितीयं परमपुरुषं परमात्मानं प्रति वाचकत्वं सम्भवति? इति चेत् —