भारतकोश
गोविन्द भाष्य (श्रील बलदेव विद्याभूषण - अचिन्त्यभेदाभेद वेदान्त ब्रह्मसूत्र भाष्य सटीक)

गोविन्द भाष्य (श्रील बलदेव विद्याभूषण - अचिन्त्यभेदाभेद वेदान्त ब्रह्मसूत्र भाष्य सटीक)

Govinda Bhashya of Baladeva Vidyabhushana with Commentary

श्रील बलदेव विद्याभूषण (संपादक: कृष्णदास बाबा जी) द्वारा

DevanagariHindipublished647 पृष्ठ

पृष्ठ 370, कुल 647 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 370

छान्दोग्योपनिषदि (३.१४.१) अपि तथैव वर्णितम्— "यथाक्रतुरस्मिँल्लोके पुरुषो भवति तथेतः प्रेत्य भवति" इति। (अर्थात्: जैसा मनुष्य का इस लोक में संकल्प या श्रद्धा होती है, परलोक में वह वैसा ही फल प्राप्त करता है।) नैतदन्यथा भवति। यथैकस्मिन् परमेश्वरे नानाविधानुरागाः सन्ति, तथैव स एक एव प्रभुर्बहुधा रूपैरात्मानं विस्तारयति। ॥ अथ सप्तदशं पराधिकरणम् ॥ (अधिकरणम् १७) विषयः: परमेश्वरस्यैव सर्वोत्कृष्टत्वम् (भगवान् ही सर्वोपरि हैं) श्रीमद्बलदेवविद्याभूषणविरचिता भूमिका (अवतारणिका): इदानीं परमेश्वरस्यैव सर्वोपरित्वरूपं सत्यं प्रतिपाद्यते। यदि परमेश्वरादपि कश्चिद् उत्कृष्टः स्यात्, तदा तस्मिन् प्रेमाभक्तिभावस्य विकास एव न सम्भवेत्। श्वेताश्वतरोपनिषद् (३.४) स्पष्टमेव कथयति यत् स एव प्रभुः सर्वमहान्। किन्तु श्वेताश्वतरोपनिषदि (३.१०) परमेश्वरादपि परं किमपि तत्त्वमस्तीति वर्णितमिव प्रतिभाति। संशयः: किं समाराध्यतम-परमेश्वरादपि उत्कृष्टतरः कश्चिद् व्यक्तिर्वा तत्त्वं विद्यते, उत नास्ति? पूर्वपक्षः: परमेश्वरादपि परं किमपि श्रेष्ठतरं तत्त्वमस्ति, यतः श्वेताश्वतरोपनिषदि (३.१०) "ततो यदुत्तरतरं तदरूपमनामयम्" इति स्पष्टं वर्णितम्। सिद्धान्तः: अस्मिन् विषये सूत्रकारः श्रीवेदव्यासः स्वसिद्धान्तं प्रतिपादयति— ॥ ब्रह्मसूत्रम् ॥ तथान्याप्रतिषेधात् ॥ ३.२.३७ ॥ पदच्छेदः एवं शब्दार्थः: तथा — तथा एव (परमेश्वर एव सर्वोत्कृष्टः); अन्य — अन्यस्य (परमेश्वरात् परस्य श्रेष्ठतरस्य); प्रतिषेधात् — निषेधदर्शनात् (श्रुतिभिः खण्डितत्वात्)। सूत्रार्थः (हिन्दी अनुवाद): वैसा ही है (अर्थात् परमेश्वर ही सर्वोपरि तत्त्व हैं), क्योंकि श्रुतियों द्वारा उनसे श्रेष्ठ किसी भी अन्य तत्त्व का स्पष्ट निषेध किया गया है।