भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 147, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 147

अरिष्टाध्यायः ॥ ४ ॥ १२१ मन्दांशकस्थौ रविभौमजीवा धर्माश्रिताः कर्मयुताः बलोत्थाः । राश्यावसाने हिमगौ विलगने युगान्तमायुः श्रियमादधाति ॥ इति ॥ सूर्य, गुरु, और भौम शनि के नवांशमें स्थित हों, या नवमभावमें वा उसके नवांशमें बलवान् हों और लग्नमें चन्द्रमा हो तो लक्ष्मीयुत युगान्त आयु होती है ॥ ९७ ॥ अथ मुनित्वप्रदो ग्रहयोगः । एकांशभागौ गुरुसूर्यपुत्रौ धर्मस्थितौ वा यदि कर्मसंस्थौ । अर्कोदये सौम्यनिरीक्ष्यमाणौ मुनिर्भवेदत्र भवश्चिरायुः ॥ ९८ ॥


[कुण्डली १]

  • १ (लग्न) : सू.
  • २ : शु.
  • १२ : बु.
  • १० : बृ. ३ शं ३. १०

धर्मस्थितौ=नवमगतौ यदि वा कर्मसंस्थौ= दशमगतौ गुरुशनी एकांशभागौ=तुल्यनवां- शगतौ, सौम्यैः=शुभग्रहैर्निरीक्ष्यमाणौ=दृष्टौ च भवेतां तथा अर्कोदये = सूर्यस्योदयेऽर्का- ङ्गगनस्थः सूर्यो भवेत् तदाऽत्रास्मिन् योगे भवः=जातश्चिरायुर्दीर्घजीवी मुनिः = तपस्वी भवेदिति ॥ ९८ ॥ बृहस्पति और शनि एक ही अंशके होकर धर्म में (९) वा कर्म (१०) में स्थित हों सूर्योदयमें शुभग्रहसे देखे जाते हों तो इस योगमें उत्पन्न होनेवाला चिरायुमुनि (तपस्वी) होता है ॥ ९८ ॥ अथ अमितायुः । गुरुशशिसहिते कुलीरलग्ने शशितनये भृगुजे च केन्द्रयाते । भवरिपुसहजोपगैश्च शेषैरमितमिहायुरनुक्रमाद्दिना स्यात् ॥ ६६ ॥


[कुण्डली २]

  • ४ (कर्क - लग्न) : चं. गु.
  • ५ : ५
  • ६ : र. ६
  • ७ : ७ बु. शु.
  • ८ : ८
  • ९ : ९ रा. मं.
  • १० : श.
  • ११ : के.

कर्कटो राशिलंग्नं भवेत्तस्मिन् गुरुचन्द्रौ भवेतां, बुधः शुक्रश्च केन्द्रगतौ भवेतां, शेषाः (सूर्य-भौम-शनि-राहु-केतवः) पापाः भव- रिपुसहजेषु (११।६।३) उपगताश्चेद्वेध्रवेयुस्त- देहास्मिन् योगे जातस्यानुक्रमाद्दिना=गणि- तागतं विनैवामितमप्रमाणमायुः स्यादर्थाद- स्मिन् योगे जातस्यायुर्गणना न कार्या, तस्या- सम्भवत्वादिति । उक्तं च सारावल्याम्— “कर्किलग्ने गुरुः सेन्दुः केन्द्रगौ बुधभार्गवौ । शेषैस्त्रिषष्ठलाभस्थैरमितायुर्भवेन्नरः ॥ इति ॥ ९९ ॥ कर्क लग्न हो उसमें बृहस्पति और चन्द्रमा हों, बुध और शुक्र केन्द्रमें बैठे हों, शेष ग्रह (सू० मं० श० रा० के०) ग्यारहवें छठे तीसरे स्थानमें हों तो अमित आयु होती है ॥ ९९ ॥ अथ देवसादृश्यप्रदा ग्रहस्थितिः । त्रिकोणे पापनिर्मुक्ते केन्द्रे सौम्यविवर्जिते । रन्ध्रे पापविहीने च जातस्त्वमरसन्निभः ॥ १०० ॥ शन्यादिभौमपर्यन्तं लग्नादौ खेचराः स्थिताः । वैशेषिकांशसंयुक्ता जातस्त्वमरसन्निभः ॥ १०१ ॥ पापग्रहाः त्रिकोणे ( ५।९ ) न भवेयुः, शुभग्रहाः केन्द्रे ( १।४।७।१० ) न भवेयुः, अष्टमेऽपि भावे पापग्रहरहिते जातोऽमरसन्निभः = देवतुल्यो भवति ॥ १०० ॥