भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 333, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 333

मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥६॥ ३०७ धनुके नवांशमें चन्द्रमाके रहनेपर उत्पन्न हो तो दुर्बल, बड़ीबाहुवाला, त्यागी, तपस्वी और धनी होवे। मकरके नवांशमें चन्द्रमाके होनेपर बालक उत्पन्न हो सो लोभी, दुर्बल शरीर, स्त्री-पुत्रसे युक्त हो। कुम्भके नवांशमें चन्द्रमाके रहनेपर जन्म हो तो झूठ बोलनेमें युक्त, अपनी स्त्रीके वशीभूत हो। मीनांशकमें चन्द्रमाके प्राप्त होनेपर यदि जन्म हो तो वह कोमल वचन बोलनेवाला, दीन वचन कभी भी न बोलनेवाला, तीर्थयात्री और पुत्रवान् होवे ॥ ९७ ॥ अथ योगफलम् । विष्कम्भे जितशत्रुरर्थपशुमान् प्रीतौ परस्त्रीवश- श्चायुष्मत्प्रभवश्चिरायुरंगदः सौभाग्यजातः सुखी ॥ भोगी शोभनयोगजो वधूरुचिर्जातोऽतिगण्डे धनी धर्माचाररतः सुकर्मजनितो धृत्यां परस्त्रीधनः ॥ ९८ ॥ शूले कोपवशानुगः कलहकृद्गण्डे दुराचारवान् वृद्धौ पण्डितवाग् ध्रुवेऽतिधनवान् व्याघातजो घातकः । ज्ञानी हर्षणयोगजः पृथुयशा वज्रे धनी कामुकः सिद्धौ सर्वजनाश्रितः प्रभुसमो मायी व्यतीपातजः ॥ ९६ ॥ दुष्कामी च वरीयानैस्तु परिघे विद्वेषको वित्तवान् शास्त्रज्ञः शिवयोगजश्च धनवान् शान्तोऽवनीशप्रियः ॥ सिद्धे धर्मपरायणः क्रतुपरः साध्ये शुभाचारवान् चार्वङ्गः शुभयोगजश्च धनवान् कामातुरः श्लेष्मकः ॥ १०० ॥ शुक्ले धर्मरतः पटुत्ववचनः कोपी चलः पण्डितो मानी ब्रह्मभवोऽतिगुप्तधनिकस्त्यागी विवेकप्रभुः ॥ ऐन्द्रे सर्वजनोपकारचरितः सर्वज्ञधीर्वित्तवान् मायावी परदूषकश्च बलवान् त्यागी धनी वैधृतौ ॥ १०१ ॥ इदानीं चतुर्भिः श्लोकैः सप्तविंशतियोगफलान्युच्यन्ते । तत्र प्रथमं को नाम योगः ? इत्युच्यते । सूर्यचन्द्रमसोर्योगकलिका अष्टशतमजा लब्धमिता योगा भवन्ति 'विक्षोध सार्कसितगोर्भिसैः खखाष्टौ-८०० दृष्टताः, याते स्तो अद्युती क्रमात्' इति गणेशोक्तेन । ते योगाः फलादेशार्थम्- विष्कम्भः प्रीतिरायुष्मान् सौभाग्यः शोभनस्तथा । अतिगण्डः सुकर्मा च धृतिः शूलस्तथैव च ॥ गण्डो वृद्धिश्च ध्रुवश्चैव व्याघातो हर्षणस्तथा । वज्रः सिद्धिर्व्यतीपातो वरीयान् परिघः शिवः ॥ सिद्धः साध्यः शुभः शुक्लः ब्रह्मा ऐन्द्रश्च वैधृतिः ॥ इति सप्तविंशतिनामभिर्व्यवहृताः । तेषु जन्मकाले यो योगस्तदुक्तफलं ज्ञातव्यादे- श्यमिति ॥ ९८-१०१ ॥ विष्कम्भ योगमें जन्म हो तो शत्रुओंको जीतनेवाला, धनवान् और पशुमान् होवे । प्रीति योगोत्पन्न बालक पर स्त्रीके वशमें रहे । आयुष्मान् योगमें उत्पन्न बालक दीर्घायु, रोगरहित होवे । सौभाग्य योगमें उत्पन्न होनेवाला सुखी होवे । शोभन योगमें उत्पन्न बालक भोगी, वध करनेमें रुचि रखनेवाला हो । अतिगण्डोत्पन्न बालक धनी होता है । सुकर्मा योगका उत्पन्न बालक धर्म-आचारमें रत होवे । धृति योगोत्पन्न परस्त्रीके धनसे धनी हो ॥ ९८ ॥