कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

२१२ सटीक कामसूत्रे [ ४ अधिकरणे,

ज्ञातिदायमपि तस्या अविदितं नोपयुञ्जीत ॥ २५ ॥

ज्ञातिदायमिति । पितृभ्यां दत्तम्, भर्तृदत्तमित्यपिशब्दाद् , अविदितं नोपयुञ्जीत, अङ्कार्पणोपाय एषः ॥ २५ ॥

आत्मवृत्तान्तांस्तदधिष्ठितान्कुर्यात् ॥ २६ ॥

आत्मवृत्तान्तानिति । आत्मनि प्रतिवद्धान् व्यवहारान्, तदधिष्ठितान् ज्येष्ठस्वामिकान् ॥ २६ ॥

अनुज्ञाता पतिमधिशयीत ॥ २७ ॥

अनुज्ञाता ज्येष्ठया, क्रमप्राप्तेऽधिशयने पतिमधिशयीत, 'अधिशीङ्स्थाऽऽसां कर्म' इति कर्मसंज्ञा ॥ २७ ॥

न वा तस्या वचनमन्यस्याः कथयेत् ॥ २८ ॥

तस्या वचनं ज्येष्ठावचनं सदसद्वाऽन्यस्या अग्रे न कथयेत् , कलहपरिहारार्थम् ॥ २८ ॥

तदपत्यानि स्वेभ्योऽधिकानि पश्येत् ॥ २९ ॥

तदपत्यानि ज्येष्ठापत्यानि ज्येष्ठान्यज्येष्ठानि च, स्वेभ्योऽपत्येभ्योऽधिकं पश्येत् ॥ २९ ॥

रहसि पतिमधिकमुपचरेत् ॥ ३० ॥

रहसि शयने, अधिकमुपचरेद्येनायमन्याभ्यस्तस्यामनुरज्येत ॥ ३० ॥

आत्मनश्च सपत्नीविप्रकारजं दुःखं नाचक्षीत ॥ ३१ ॥

सपत्नीविप्रकारजं सपत्नीपरिभवजं, नात्मना परस्याचक्षीत, स्वयं कथ्यमानं नायको न प्रतीयाद् , अन्येन तु कथयेत् ॥ ३१ ॥

पत्युश्च सविशेषकं गूढं मानं लिप्सेत ॥ ३२ ॥

पत्युः सविशेषकमिति । अन्यतरभार्याभ्यो वैशेषिकीं पूजां पत्युः सकाशादप्रकटं लब्धुमिच्छेत् ॥ ३२ ॥

अनेन खलु पथ्यदानेन जीवामीति ब्रूयात् ॥ ३३ ॥

अनेनेति । सविशेषेण मानेन पथ्यदानेन शम्बलभूतेन जीवामि सपत्नीवागुरायामिति ब्रूयात् ॥ ३३ ॥

तत्तु श्लाघया रागेण वा बहिर्नाचक्षीत ॥ ३४ ॥

तन्मानं, श्लाघया विकत्थनेन, रागेण वेति । सपत्नीक्रोधेन, बहिः-सामान्यजनस्य नाचक्षीत ॥ ३४ ॥

दोषमाह--

भिन्नरहस्या हि भर्तुरवज्ञां लभते ॥ ३५ ॥