काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

॥ काशिका ॥ ७ ॥ २ ॥ ३७५

विस्मितप्रतिघातयोश्चेति वक्तव्यम् ॥ * ॥ हृष्टो देवदत्तः । हृषितो देवदत्तः । विस्मित इत्यर्थः । हृष्टा दन्ताः । हृषिता दन्ताः । प्रतिहता इत्यर्थः ॥ अपचितश्च ॥ ३० ॥ अपचित इति वा निपात्यते । अपपूर्वस्य चायतेर्निष्ठायामनिद्भावश्च विभा- वश्च निपात्यते । अपचितोऽनेन गुरुः । अपचायितोऽनेन गुरुः ॥ क्तिनि नित्य- मिति वक्तव्यम् ॥ * ॥ क्तिनि नित्यं चिभावो निपात्यते, अपचितिः ॥ हु हूर्हश्छन्दसि ॥ ३१ ॥ हूर्तेर्ह्वार्तेर्निष्ठायां छन्दसि हु इत्ययमादेशो भवति । हूतस्य चाहू- तस्य च । अह्रुतमसि हविर्द्धानम् । छन्दसीति किम् । ह्वृतम् ॥ अपरिह्वताश्च ॥ ३२ ॥ अपरिह्वता इति निपात्यते छन्दसि विषये । हु इत्येतस्यादेशस्याभावो निपात्यते । अपरिह्वताः सनुयाम वाजम् ॥ सोमे हूरितः ॥ ३३ ॥ हूरित इति हूर्तेर्निष्ठायामिडागमो गुणश्च निपात्यते छन्दसि विषये, सोमश्चेद्भवति । मानः सोमो हूरितो, विहूरितस्त्वम् ॥ ग्रसितस्कभितस्तभितोत्तभितचत्तविकस्ताविशस्तृ- शंस्तृशास्तृतस्तृतस्तृवरूतृवरूतृवरूत्रीरु- ज्ज्वलितिक्षरितिक्षमितिवमित्यमि- तीति च ॥ ३४ ॥ ग्रसित स्कभितस्त भित उत्तभित चत्त विकस्त विशस्तृ शंस्तृ शास्तृ तस्तृ तरुतृ वरुतृ वरुतृ वरूत्रीः उज्ज्वलिति क्षरिति क्षमिति वमित्यमिती इत्येतानि छन्दसि निपात्यन्ते । तत्र ग्रसितस्कभितस्तभितोत्तभितेति ग्रसु स्कम्भु स्तम्भु इत्येतेषामुदित्त्वान्निष्ठायामिट्प्रतिषेधे प्राप्ते इडागमो निपा- त्यते । ग्रसितं वा एतत्सोमस्य । ग्रस्तमिति भाषायाम् । स्कभित । विस्कभिते अजरे । विष्कब्धेति भाषायाम् । स्तभित । येन स्वस्तभितम् । स्तब्धमिति भाषायाम् । उत्तभित । सत्येनोत्तभिता भूमिः । उत्स्तब्धेति भाषायाम् । उत्त- भितेति उत्पूर्वस्य निपातनसामर्थ्यादन्योपसर्गपूर्वः स्तभितशब्दो न भवति । चत्त विकस्तेति चतेः कसेश्च विपूर्वस्य निष्ठायामिडभावो निपात्यते । चत्ता वर्चेन विह्रुतः । चतितेति भाषायाम् । विकस्त । उत्तानाया हृदयं यद्विकस्त...