काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

३८६ ॥ काशिका ॥ ७ ॥ ३ ॥ ष्ट्रायां भवः, शौवादंष्ट्रो मणिः। स्वस्येदं, सौवम्। स्वयामे भवः, सौवयामिकः। अध्यात्मादित्वाट्ठञ्। अपदान्तार्थोयमारम्भः। द्वार। स्वर। स्वाध्याय। व्यल्क- श। स्वस्ति। स्वर। स्फ्यकृत। स्वादुमृदु। श्वन्। स्व॥ न्यग्रोधस्य च केवलस्य ॥ ५ ॥ न्यग्रोधशब्दस्य केवलस्य यकारादुत्तरस्याचामादेरेचः स्थाने वृद्धिर्न भवति तस्माच्च पूर्वमैकार आगमो भवति। न्यग्रोधस्य विकारः, नैयग्रोधश्च- मसः। केवलस्येति किम्। न्यग्रोधमूले भवाः शालयः, न्याग्रोधमूलाः शालयः। न्यग्रोहयतीति न्यग्रोध इति व्युत्पत्तिपक्षे नियमार्थं, मव्युत्पत्तिपक्षे विध्यर्थम्॥ न कर्मव्यतिहारे ॥ ६ ॥ कर्मव्यतिहारे यदुक्तं तन्न भवति। प्रतिषेधागमयोरयं प्रतिषेधः। व्याव- क्रोशी व्यावलेखी व्याववर्ती व्यावहासी वर्त्तते। कर्मव्यतिहारे णच् स्त्रिया- मिति णच् प्रत्ययस्तदन्ताण्णचः स्त्रियामञ् * ॥ स्वागतादीनां च ॥ ७ ॥ स्वागत इत्येवमादीनां यदुक्तं तन्न भवति। स्वागतमित्याह, स्वागतिकः। स्वध्वरेण चरति, स्वाध्वरिकः। स्वङ्गस्यापत्यं, स्वाङ्गिः। व्यङ्गस्यापत्यं, व्याङ्गिः। व्यडस्यापत्यं, व्याडिः। व्यवहारेण चरति, व्यावहारिकः व्यवहारशब्दोयं लौकिके वृत्ते वर्त्तते न तु कर्मव्यतिहारे। स्वपतौ साधुः, स्वापतेयः। द्वारादिषु स्वशब्द- पाठादत्र प्राप्तिः स्वागत। स्वध्वर। स्वङ्ग। व्यङ्ग। व्यड। व्यवहार। स्वपति॥ श्वादेरिञि ॥ ८ ॥ श्वादेरङ्गस्य इञि परतो यदुक्तं तन्न भवति। श्वभस्त्रस्यापत्यं, श्वाभ- स्त्रिः। श्वादंष्ट्रिः। स्वशब्दो द्वारादिषु पठ्यते, तत्र तदादिविधिर्भवतीत्येत- देव वचनं ज्ञापकम्॥ इकारादिग्रहणं कर्तव्यं श्वागणिकाद्यर्थम् ॥ * ॥ श्वग- णेन चरति, श्वागणिकः। श्वायूथिकः॥ तदन्तस्य चान्यत्रापि तद्धिते प्रतिषेध इष्यते॥ श्वाभस्त्रेरिदं, श्वाभस्त्रम्॥ पदान्तस्यान्यतरस्याम् ॥ ९ ॥ श्वादेरङ्गस्य पदशब्दान्तस्यान्यतरस्यां यदुक्तं तन्न भवति। श्वापदस्येदं, श्वापदम्। शौवापदम् ॥ उत्तरपदस्य ॥ १० ॥ उत्तरपदस्येत्ययमधिकारः, हनस्तोचिण्णलोरिति प्रागेतस्मात्। यदित ऊर्ध्वमनुक्रमिष्याम उत्तरपदस्येत्येवं तद्वेदितव्यम्। वक्ष्यत्यवयवादृतोः। पूर्व-

• तदन्ताद् टिड्ढाणञिति ङीप्। इत्यधिकमेकस्मिन्पुस्तके।