कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

८० कथामरित्सागरै एवं प्रतिदिनं कृत्वा प्राप्य मूल्यं क्रमान्मया। काष्ठिकेभ्योऽखिलं दारु क्रीतं तेभ्यो विनिश्चयम् ॥४५॥ अकस्मादथ सञ्जाते काष्ठच्छेदातिवृष्टिभिः । मया तद्दारु विक्रीतं पणानां बहुभिः शतैः ॥४६॥ तेनैव विपणिं कृत्वा धनेन निजकौशलात्। कुर्वन्वणिज्यां क्रमशः सम्पन्नोऽस्मि महाधनः ॥४७॥ सौवर्णो मूषकः कृत्वा मया तस्मै समर्पितः । विशाखिलाय सोऽपि स्वां कन्यां मह्यमदात्ततः ॥४८॥ अतएव च लोकेऽस्मिन् प्रसिद्धो मूषकराख्यया। एव लक्ष्मीरियं प्राप्ता निर्धनेन सता मया ॥४९॥ सञ्श्रुत्वा तत्र तेऽभूवन्वणिजोऽन्ये सविस्मयाः । धीरैर्न चित्रीयते कस्मादमित्तो चित्रकर्मणा ॥५०॥ मूर्खद्विजवेश्याकथा क्वचित्प्रतिग्रहप्राप्तहेममाषाष्टको द्विजः। छन्दोगः कश्चिदित्युक्तो विटप्रायेण केनचित् ॥५१॥ ब्राह्मण्याद् भोजनं तावदस्ति ते सत्त्रयामुना। लोकयात्रा सुवर्णेन वैदग्ध्यायैह शिक्ष्यताम् ॥५२॥ को मां शिक्षयतीत्युक्तो तं मुग्धं सोऽब्रवीत् । यैषा चतुरिका नाम वेश्या तस्या गृहं व्रज ॥५३॥ तत्र किं करवाणीति द्विजेनोक्तो विटोऽब्रवीत् । स्वर्णं दत्वा प्रयुञ्जीथा रञ्जयन्ताम् किञ्चन ॥५४॥ धूर्तेनेवम्प्रच्छन्दोगो द्रुतं चतुरिकागृहम् । उपाविशत्प्रविश्याथ कृतप्रत्युद्गतिस्तया ॥५५॥ मामद्य लोकयात्रां त्वं शिक्षयैतेन साम्प्रतम् । इति जल्पन्स तत्तस्यै स्वर्णमर्पितवान् द्विजः ॥५६॥ प्रहसत्यथ तत्रस्थे जने किञ्चिद्वद् विचिन्त्य सः । गोवज्रसदृशौ कृत्वा करावायतसारणौ ॥५७॥ तारस्वरं तया साम गायति स्म जडाशयः । यथा तत्र मिषन्ति स्म विटा हास्यविदूषकः ॥५८॥ ते चावोचञ्शृगालोऽयं प्रविष्टोऽत्र कुतोऽन्यथा। तच्छीघ्रमर्धचन्द्रोऽस्य मस्तकेऽस्मिन्दीयतामिति ॥५९॥