कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)
महाकवि सोमदेव भट्ट द्वारा
स्रोत: कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५) · बिहार राष्ट्रभाषा परिषद्, पटना · 1960 (उद्गम)
पृष्ठ 601, कुल 876 में से
संदर्भ में पढ़ें५५२ कथासरित्सागर तदा श्मशाने यामिन्यां राक्षसत्व गतस्य मे। अभवत्कीदृशो वत्स वृत्तान्तो वर्ण्यतामिति॥२७२॥ छतो विजयदत्तस्त यमाचे तात! चापलात्। प्रस्फोटितचितादीप्तकपालोऽह विधेषंघात्॥२७३॥ मुखप्रविष्टया सद्यस्तद्दक्षाशष्टया तदा। रक्षोभूतस्त्वया तावद्दृष्टो मायाविमोहित ॥२७४॥ 'कपालस्फोट' इत्येव नाम कृत्वा हि राक्षसैः। ततोऽन्यैर्बहुमाहूतस्तन्मध्ये मिश्रितोऽभवम्॥२७५॥ तैश्च नीतो निजस्यास्मि पाश्वं रक्षपते क्रमात्। सोऽपि दृष्ट्वैव मां प्रीत सेनापत्य न्ययोजयत्॥२७६॥ तत कदाचिद् गन्धर्वनिभियोक्तु मदन सः। गतो रक्षपतिस्तत्र सग्रामे निहतोऽरिभिः॥२७७॥ तथैव प्रतिपन्न च तद्भूत्यम॑म शासनम्। ततोऽहं रक्षसां राज्यमकार्ष तत्पुरे स्थित ॥२७८॥ तत्राकस्माच्च युष्माञ्जन्हेतो प्राप्तस्य दश्वमात्। आयस्याशोकदत्तस्य प्रशान्ता सा दशा मम॥२७९॥ अनन्तर यथास्माभि शापमोक्षवशाद्निजाः। विद्या प्राप्तास्तथाऽयो च कृत्स्नमावेदयिष्यति॥२८०॥ एव विजयदत्तेन तेन तत्र निवेदिते। अशोकदत्त स तथा तथामूलादवर्णयत्॥२८१॥ पुरा विद्याधरो सन्तौ गगनाद् गाङ्गयाथमे। भावां स्नान्ती¹ रपश्याव गङ्गायां मुनिकन्यका ॥२८२॥ तुल्याभिलाषास्ताश्चान वाञ्छन्तौ सहसा रहः। बुद्ध्वा तद्वन्धुभि क्रोधाच्छप्तौ स्वो दिव्यवृष्टिभि ॥२८३॥ पापाचारौ प्रजापर्वा मर्त्ययोनौ युवामुभौ। तथापि विप्रयोगाच्च विचित्रो वो भविष्यति॥२८४॥ मानुपागोचर यदा विप्रकृष्टेऽप्युपागतम्। एक दृष्ट्वा द्वितीयो वो यदा प्रज्ञानमाप्स्यति॥२८५॥ १ स्नानमाचरन्तीः।