कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

५८६ कथासरित्सागर स्थित्वा च कञ्चित्काल स गर्भभारे तया धृते। जगाम पुनरागन्तुं तं महाव्रतिन प्रति॥२१८॥ शशंस च यथावृत्तं स तस्मै सभयं ततः। सोऽप्येवमात्मसिद्धयर्थी जगादैनं महाव्रती॥२१९॥ भद्र! साधु कृतं किं तु गत्वास्या यक्षयोषितः। विपाट्योदरमाकृष्य शीघ्रं गर्भं तमानय॥२२०॥ इत्युक्त्वा स्मारयित्वा च व्रतिना पूर्वसङ्गरम्¹। प्रेषितस्तेन भूयस्तां देवदत्तोऽप्यगात् प्रियाम्॥२२१॥ तत्र तिष्ठति यावच्च तद्विभावनदुर्मनाः। तावद् विद्युत्प्रभा सा तं यक्षी स्वयमभाषत॥२२२॥ आर्यपुत्र ! विषण्णोऽसि किमर्थं विदितं मया। आदिष्टं जारुपादेन सन्न मद्गर्भपाटनम्॥२२३॥ तदुद्गर्भमेतमाकर्षं पाटयित्वा ममोदरम्। न चेत् स्वयं करोम्येतत्कार्यं ह्यस्त्यत्र किञ्चन॥२२४॥ एव तयोक्त स यदा कर्तुं तन्नाशकद् द्विजः। तदाकृष्टवती गर्भं सा स्वयं पाटितोदरा॥२२५॥ तं च कृच्छ्रं पुरस्कृत्यस्त्वा देवदत्तं तमभ्यधात्। भोक्तुर्विद्याधरत्वस्य कारणं गृह्यतामयम्॥२२६॥ अहं च शापाद्यक्षीत्वे जाता विद्याधरी सती। अयमीवृक्ष शापान्तो मम जातिस्मरा ह्यहम्॥२२७॥ इदानीं यामि धाम एवं सङ्गमश्चावयोः पुनः। तत्रैवेत्यभिधायैषा क्वापि विद्युत्प्रभा ययौ॥२२८॥ देवदत्तोऽपि तं गर्भं गृहीत्वा खिन्नमानसः। जगाम जारुपादस्य सस्य स व्रतिनोऽन्तिकम्॥२२९॥ उपानयच्च तं गर्भं तस्मै सिद्धिप्रदायिनम्। भजन्त्यारम्भमरित्वा हि दुर्लभंऽपि न साधकः॥२३०॥ सोऽपि तत्पाचयित्वैव गर्भमांसं महाव्रती। व्यमुञ्चद्वदतं तं भैरवाङ्गाहतञ्जबीम्॥२३१॥ ततो दप्तवस्त्रियाविदेत्य पश्यति स द्विजः। तावन्मांसमशेषं तद् व्रतिना तेन भक्षितम्॥२३२॥

---

१ महासाहसं कार्यमिति पूर्वप्रतिज्ञाम्।