कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

१७४ कथासरित्सागरे एकः कुवलयश्यामः क्षत्रे विश्वावसोर्बुधात्। जातो भद्रङ्करो नाम द्वितीयश्च नियन्त्रकः ॥६९॥ उत्पन्नो जम्भकक्षेत्रे भौमादग्निनिभप्रभः। तृतीयः कालकोपाख्यः क्षेत्रे दामोदरस्य च ॥७०॥ जातः शनैश्चरात्कृष्णः कृष्णः कपिलमूर्धजः। वातश्शोणोडुपतेः क्षेत्रे महेन्द्रसचिवाद्¹ ग्रहात् ॥७१॥ नाम्ना विक्रमशक्तिश्च चतुर्थः कनकद्युतिः। त्रयोऽतिरथयूथाधिपतीनामेषु यूथपाः ॥७२॥ चतुर्थस्तु महावीरस्तदभ्यधिकविक्रमः। ते च प्रभासं दिव्यास्त्रैर्योधयामासुरुद्यताः ॥७३॥ तानि नारायणास्त्रेण प्रभासोऽस्त्राण्यवारयत्। तेषां च ह्येकैकस्याष्टङ्खरखोऽच्छिनद्धनुः ॥७४॥ ततस्तत्प्रहितान्प्रासागवादीन्प्रतिहृत्य सः। हृताश्वसारथीन्सत्त्वस्थिरपानकरोच्च तान् ॥७५॥ तद्दृष्ट्वा विससर्जान्याञ्छ्रुतशर्मा द्रुतं दश। रथयूथपयूथाधिपतीन्विद्याधराधिपान् ॥७६॥ दमास्यं नियमास्यं च स्वरूपसदृशाकृती। केतुमालेन्द्ररक्षत्रे जातौ द्वावश्विनोः सुतौ ॥७७॥ चित्रं संक्रमं चैव पराक्रममथाक्रमम्। संमर्दनं मर्दनं च प्रमर्दनविमर्दनौ ॥७८॥ क्षेत्रजान्मकरन्दस्याप्यष्टौ वसुसुतान्समान्। तेष्वागतेषु चाद्यास्तेऽप्यारोहन्नपरान् रथान् ॥७९॥ तैश्चतुर्दशभिः क्रूरैर्मिशितैः शरवर्षिभिः। निष्कम्प एव युयुधे प्रभासश्चित्रमेककः ॥८०॥ क्षतं सूर्यप्रभावेणाप्यूहाग्रात् त्यक्तसङ्गरौ। स कुम्भीरकुमारश्च प्रहस्तश्च धृतायुधौ ॥८१॥ उत्पत्य व्योममार्गेण धवलश्यामलाकृती। तस्योपजग्मतुः पार्श्वं रामकृष्णविवापरौ ॥८२॥ १ बृहस्पतेरित्यर्थः ।