काव्यमीमांसा (महाकवि राजशेखर - कवि-रहस्य एवं देश-विभाग सटीक)

कविरहस्ये अष्टादशोऽध्यायः । १०७

यद्रात्रिशेषे सुरतावतारः स मुष्टियोगो घनघर्ममाथी ॥ या चन्द्रिका चन्दनपङ्कहृद्या या जालमार्गानिलवीचिमाला । या तालवृन्तैरुदबिन्दुवृष्टि- र्जलाञ्जलिं सा शुचये ददाति ॥ कर्पूरचूर्णं सहकारभङ्ग- स्ताम्बूलमार्द्रक्रमूकोपक्लृप्तम् । हाराश्च तारास्तनुवस्त्रमेत- न्महारहस्यं शिशिरक्रियायाः ॥ मुक्तालताश्चन्दनपङ्कदिग्धा मृणालहारानुसृता जलार्द्राः । स्रजश्च मौलौ स्सि(सि)तचम्पकानां ग्रीष्मेऽपि सोऽयं शिशिरावतारः ॥” अत्र हि—“पच्यन्त इव भूतानि ताप्यन्त इव पांसवः । कथ्यन्त इव तोयानि ध्मायन्त इव चाद्रयः ॥ ऐणाः स्थलीषु मृगतृष्णिकया हियन्ते स्रोतस्तनुत्वजनिता जलवेणिबन्धाः । ताम्यत्तिमीनि च सरांसि जलस्य शोषा- दुद्धारघट्टघटिकावलयाश्च कूपाः ॥ करभाः शरभाः सरासभा मदमायान्ति भजन्ति विक्रियाम् । करवीरकरीरपुष्पिणीः स्थलभूमिरधिरुह्य चासते ॥ सहकाररसार्चिता रसाला जलभक्तं फलपानकानि मन्थाः ।

---

१ V चूर्णः. २ V एण्यः. ३ A ०दुद्धारघट०.