काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

252 KĀVYAPRAKĀŚA वाहिन्यः पार्श्वमेताः क्षणमपि भवतो नैव मुञ्चन्त्यभीक्ष्णं स्वच्छेन्तर्मानसेस्मिन् कथमवनिपते तेम्बुपानाभिलाषः ॥२७४॥ अत्र ‘शोण एव’ इति नियमो न वाच्यः ॥ (१४) श्यामां श्यामलिमाप्तमानयत भोः सान्द्रैर्मषीकूर्चकैर् मन्त्रं तन्त्रमथ प्रयुज्य हरत श्वेतोत्पलानां श्रियम् । चन्द्रं चूर्णयत क्षणाच्च कणशः कृत्वा शिलापट्टके येन द्रष्टुमहं क्षमे दश दिशस्तद्वक्त्रमुद्राङ्किताः ॥२७५॥ अत्र ‘ज्योत्स्नीम्’ इति श्यामाविशेषो वाच्यः ॥ (१५) कल्लोलवेल्लितदृषत्परुषप्रहारै रत्नान्यमूनि मकरालय मावमंस्थाः । किं कौस्तुभेन विहितो भवतो न नाम याच्ञाप्रसारितकरः पुरुषोत्तमोपि ॥२७६॥ southern ocean (adorned with rings); these rivers (armies) never leave your side even for a moment ; your inside being the pure Mānasa lake (your inner heart being clean),—how can there be any thirst of water for you ?' Here the specification—'Shoṇa itself'—is one that should not have been made. (14) [Example of the 'Too unrestricted']— 'Make the night black with brushes of dense ink ; destroy the beauty of the white lotuses by means of in- cantations or herbs ; smash the moon to pieces on a slab of stone ; so that I may be able to look upon all the quarters marked with the stamp of her face.' Here the 'night' should have been restricted to the 'bright, moon-lit.' (15) [Example of the 'Too restricted']— 'O, thou abode of alligators ! do not ill-treat these gems by striking them with stones thrown about by the