काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

अथ नवम उल्लासः गुणविवेचने कृतेलंकाराः प्राप्तावसराः इति संप्रति शब्दा- लङ्कारानाह-- यदुक्तमन्यथा वाक्यमन्यथान्येन योज्यते । श्लेषेण काक्वा वा ज्ञेया सा वक्रोक्तिस्तथा द्विधा ॥ ७८ ॥ तथेति श्लेषवक्रोक्तिः काकुवक्रोक्तिश्च । तत्र पदभङ्गश्लेषेण यथा नारीणामनुकूलमाचरसि चेज्जानासि कश्चेतनो वामानां प्रियमदधाति हितकृन्नैवाबलानां भवान् । युक्तं किं हितकर्तनं ननु बलाभावप्रसिद्धात्मनः सामर्थ्यं भवतः पुरन्दरमतच्छेदं विधातुं कुतः ॥३५२॥ CHAPTER IX THE VERBAL FIGURES OF SPEECH. The Excellences having been examined, the author now describes the Verbal Figures of Speech. (1)—When what is said by one person in one sense is construed by another person in a different sense—either through punning or through intonation,—it is Equivoque (Vakrokti) : and thus it is of two kinds. 78. 'Thus'—i.e., (1) Equivoque based on Punning and (2) Equivoque based upon Intonation. The following is an example of Equiyoque based upon pun due to the breaking up of words :— 'Nārīṇāmanukūlamācharasi chejjānāsi kashchetano Vāmānāṁ priyamādadhāti hitakṛnnaivābalānāṁ bhavān Yuktaṁ kiṁ hitakartanaṁ nanu balābhāvaprasiddhātmanaḥ,— Sāmarthyaṁ bhavataḥ purandaramatachchhedaṁ vidhātuṁ kutaḥ.'