कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Kumarasambhavam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. सीताराम चतुर्वेदी द्वारा
पृष्ठ 267, कुल 268 में से
संदर्भ में पढ़ें( २५० ) विपत्प्रतीकारपरेण अनर्थपरिहारार्थिना इत्यर्थ. भूतिममुत्सुकेन वा ऐश्वर्यकामेन वा मङ्गन्नं निषेव्यते गन्धमाल्यादिकं निषेव्यते अर्थात् ये जनाः भूतिमिच्छन्ति ते मङ्गलवस्तूनि सेवन्ते किंतु जगच्छ्र रणयस्य संसार- ˙स्य यः शरणभूतोऽस्ति तस्य तथा निराशिष निरभि- लापस्य सतः शिवस्य आशोपहतात्मवृत्तिभिः आशया तृष्णया उपहता दूषितात्मवृत्तिः अन्त करणवृत्तिः येषां तेः एभिः मङ्गलैः किम् अर्थात् शिवस्तु कस्यापि वस्तुनः आशां न करोति स तु स्वयं लोकाय शरणं दातु समर्थः अतएव तस्य मङ्गलवस्तुभिः किम् । (b) पार्वतींप्रतिशिवस्य एतद्वच — अवस्तुनिर्वंधपरे अवस्तुनि तुच्छवस्तुनि निर्वेधोऽभि निवेशः पर प्रधानं यस्याः तस्याः संबुद्धि तुच्छवस्तुनि अभिलापवति आमुक्ताविवाहकौतुकः आमुक्तम् आ सञ्जितम् विवाहे यत्कौतुकं हस्तसुत्रं तद्यस्य सः ते अय करः वलयीकृतनाहिना भूषणीकृतसर्पेण शंभोः महादेवस्य करेण करणभूतेन तत्प्रथमावलम्बनं तदेव प्रथमं तत्प्रथमम् अपरिचितत्वादति भयंकरमि'तभावः तद्घलम्बन ग्रहणं चेति कथं नु सहिष्यते । कथमपिनेत्यर्थः । II. (a) By her face, which was as fragrant as the lotus ( itself ) and which shone, with the quivering leaf of the nether lip, she at night restored the ( beauty of ) lotuses to the waters ( of the stream ) the wealth of which was destroyed by the showers of snow.