कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ११ ) गरीयसा गुरुणा कृताभ्यनुज्ञा पश्चात् प्रजासु तदाख्यया प्रथितं शिखण्डिमत् शिखरं जगाम ॥ ७ ॥ NOTES :—गौरी—पार्वती known so because of her brilliant complexion अनुरूपामिनिवेशतोषिणा । अनुरूपः— रूपस्य योग्य सदृशो वा अनुरूपः ( अनुकूलः ) worthy of one. अभिनिवेशः—( अभि + नि + √विश् + घञ् ) intentness or determination (to effect a purpose or attain an object). It also means devotion or love. तोषिणा—who was satisfied Instrumental Sing of तोषिन् ( √तुष् + णिनिः ) । अनुरूपेण अभिनिवेशेन तुष्यति इति अनुरूपामिनिवेशतोषी तेन who was satisfied with her determination worthy of her गरीयसा—अतिशयेन गुरु. गरीयान, तेन, by the highly venerable; exalted. Instrumental Sing of गरीयस् (गुरु+ ईयसुन् ) comparative degree of गुरु । Decline as गरीयान्, गरीयांसौ, गरीयांसः । गरीयांसं, गरीबांसौ, गरीयसः । To form comparative and superlative degrees of adjectives तरप् or ईयसुन् and तमप् or इष्ठन् are respectively added by ' द्विवचनविभज्योपपदे तरप् ईयसुनौ ' पा० ५ ३ ५७ । and; अति- शायने तमप् इष्ठनौ ' पा० ५ ३.५५ । गुरुणा—पित्रा by the father Cf. ' गुरु गीष्यति पित्राद्यौ ' इत्यमरः । कृताभ्यनुज्ञा— कृता ( दत्ता ) अभ्यनुज्ञा ( अनुमतिः ) यस्यै यस्या. वा सा To whom consent or permission had been granted. अनुज्ञा —( अनु + √ज्ञा + अङ् ) permission. पश्चात्—afterwards i. e. when Parvati had finished her penance प्रजासु— जनेषु among the people. तदाख्यया—तस्याः (गौर्याः) आख्यया (संज्ञया) तदाख्यया after her name Cf गौरीशिखर,