कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ३८ ) towards the small trees she reared up पुत्रवात्सल्यं— वत्सलस्य भावः वात्सल्यं (वत्सल + ष्यञ् ) affection पुत्रस्य वात्सल्यं पुत्रवात्सल्यं motherly affection , affection for one’s child. The compound may also be expounded as पुत्रोचितं वात्सल्यं पुत्रवात्सल्यम् ( मध्यमपदलोपी तत्पुरुषः ) । न अपाकरिष्यति—न दूरीकरिष्यति will not set aside. The idea is that even after the birth of Guha, Parvati will continue to love them CHANGE OF VOICE . —अतन्द्रितया तया स्वयमेव वृक्षकाः घटस्तनप्रस्रवणैः व्यवर्ध्यन्त, गुहेनापि प्रथमात्मजन्मनां येषां पुत्रवात्सल्यं न अपाकरिष्यते ॥ १४ ॥ HINDI TRANSLATION —आलस्य रहित हुई वह (पार्वती) अपने आप ही छोटे छोटे वृक्षों को घड़े रूपी स्तनों के जल से सींचती थी ; गुह भी पूर्वोत्पन्न उनके लिये ( पार्वती के ) पुत्र प्रेम को दूर न कर सकेगा ॥ १४ ॥ ENGLISH TRANSLATION—Free from lassitude, she herself reared up the small trees with outpourings from breast-like jars her motherly affection for which, being first born, even Guha would not be able to set aside, 14 PURPORT IN SANSKRIT :—व्रतमाचरन्ती पार्वती सर्वकार्येषु निरलसाभूत्, स्वाश्रमस्थान् ह्रस्वपादपांश्च पुत्रानिव मन्यमाना स्वयमानीतैः कलशजलैरसिञ्चत् । यथा हि माता स्तनपयसा स्वसन्ततिं पुष्णाति एवं सा घटजलैर्वृक्षान् पुपोष इति स्पष्टार्थः । तस्यास्तेषु पुत्रप्रेमानुभूय कविरुत्प्रेक्षते—यत्तस्याः भाविपुत्रस्य कार्त्तिकेयस्योत्पत्त्यनन्तरमपि सा तान् न विस्मरिष्यति, अपि तु तेषु पुत्रवत्स्नेहं करिष्यति ॥ १४ ॥