मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

३५८ मालतीमाधवे सौदामिनी—ज्ञास्यथ खल्वेतत् । (उत्थाय ।) इयमिदानीमहं गुरुचर्यातपस्तन्त्रमन्त्रयोगाभियोगजाम् । इमामाकर्षिणीं सिद्धिमातनोमि शिवाय वः ॥ ५३ ॥ (समाधवा निष्क्रान्ता ।) मकरन्दः—आश्चर्यम् । व्यतिकर इव भीमस्तामसोवैद्युतश्च क्षणमुपहतचक्षुर्वृत्तिरुद्भूय शान्तः । (विलोक्य । सभयम् ।) कथमिव न वयस्यस्तत्किमेतत्किमन्यत् (विचिन्त्य ।) प्रभवति हि महिम्ना स्वेन योगीश्वरीयम् ॥ ५४ ॥ (सवितर्कम् ।) किमयनर्थ इति संप्रति मूढोऽस्मि । अपि च । अस्तोकविस्मयमविस्मृतपूर्ववृत्त- मुद्भूतनूतनभयज्वरजर्जरं नः । यदि तत्परिपन्थिनी विरोधिनी नाहमभविष्यम् । एतेन हतवत्येव परं न तु व्यापा- दितवतीत्याश्वासयति ॥ ५२ ॥ सौदामिनी । ज्ञास्यथ फलेनैव याहं भवतोरित्या- शयः । गुर्विति । गुरुचर्याविशिष्टमनुष्ठानम्, तपश्चान्द्रायणादि, तन्त्रं मण्डलवर्त- नादि, मन्त्रस्ताराप्रभृतिदेवीनां तन्त्रस्य वागमस्य वा मन्त्रः, योगः समाधिः एष्वभि- योगादभ्यासाज्जातामिमामाकर्षिणीं सिद्धिंयुष्माकं कल्याणाय विस्तारयामि ॥५३॥ मकरन्देनानुपलक्षिता समाधवा ॥ व्यतिकर इति । व्यतिकरो विवर्तः, मिश्री- भावो वा । भीमो भयंकरः । तमोमयो विद्युन्मय इवोपहतचक्षुर्वृत्तिर्निरस्ततद्विष- यनिरूपणशक्तिः । क्षणमात्रमुत्पात्यास्तमितः । विद्याप्रभावादेवं महान्धतमसं महा- प्रकाशश्चासीदित्यर्थः । प्रशान्ते व्यतिकरे माधवमपश्यन्कथमिह न वयस्यः । कपालकुण्डलाप्रेरिता माधवं श्रीपर्वतं नीतवतीति सभयत्वे बीजम् । किमन्यदिति योगीश्वरीत्वेन योगसिद्धिरूपेण माहात्म्येन प्रभवति । माधवमपहर्तुं कृतवतीत्येवमा- शयः ॥ ५४ ॥ किमयं माधवापहरणरूपो व्यापारो मालतीसमागमरूपत्वेनानुरूपः किमप्यसदृशकर्मप्रतिपादकत्वेनानुरूप इत्यर्थः । अस्तोकेति । आनन्दशो- काभ्यां शबलत्वमसंभिन्नत्वं च गच्छति । अस्तीवाश्चर्यं तावद्व्यतिकरदर्शनेन तथा तादृगाश्चर्यप्रभावादविस्मृतमालतीव्यापादादिरूपानुभूतवृत्तम्, तथोत्पन्नप्रत्यग्रमाध- वानिष्टशङ्काजनितभयसंतापज्वरम्, तदेकास्मिन्नेव क्षणे पूर्वं सौदामिन्या वाक्यदाने-