भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 338, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 338

९० जगद्धरकृता [ अङ्कः ७ पृ० प० १६९ १ सुदं अह्मेहिं जहा मम ण तुए संपदं कोमारबन्धईए पओअणं ति । मदयन्ति० १ ॰एसो त्ति । अण्णं च तुह्मे० । ११ ॰वालम्भदूसणस्स जं मू० । १७० १ ॰कहं वा आमन्तिदं वि णाम ण जाणीमो । ३ ॰लदीए तारामेत्तं आसी तहिं सव० । ५ ॰त्तुणो अवक्खा० । ६ ॰महादोसो त्ति जा० । ७ ॰हणा अम्मकाओ दुमावेन्ति हिअ० । ८ ॰त्ति मां णं भ- णिस्सध मद० । ९ ॰अइ असावधाणे असं० । १० सह जम्पिस्सं । गेति । ओवग्गिदं पुञ्जीकृतं लम्बितमित्यर्थः । मुखावयवा ललाटादयः । विकासितं चुम्बनादिनियुक्तम् । वदनस्य वैदग्ध्यं चुम्बनचातुर्यात् । इह कन्यायास्त्रिविधं चुम्बनम् । ललितकच्छुरितकघटितकभेदात् । तत्र ललितकमाह—प्रस्फु- रितेति । घटितकमाह—पुञ्जितं योजितम् । ईषत्परिगृह्य मीलितनेत्रा जिह्वाग्रेण घटयति करेण नेत्रे तस्याच्छादयतीति घटितम् । छुरितकं तु प्रागेवो- क्तम् । समुद्भूत उद्रेकः । एवं च सर्वाङ्गीणनायकस्पर्शात्प्रमोदमाह—मनो- हरेति । उद्घर्षितमुद्भूतरोमाञ्चम् । नायिकाया वामाङ्गे सकलोपचारव्यव- स्थापनात्कामकपोलेत्युक्तम् । वर्धमानां सुरतावस्थामाह—समुल्लसितेति । समुल्लसिताभ्यां साध्वसानन्दाभ्यां विषमो यः संभ्रमः संवेगस्तत्र मोहेन किंकर्त- व्यतामूढतया मन्थरत्वमेकतरपक्षाव्यवस्थितिः साध्वसेन प्रवृत्तिरानन्देन च निवृत्तिरित्याशयः । अनभ्यर्थनीयं सुरतादिकम् । ततो झटितीति जागरावस्था- कथनम् । लवङ्गिका । अत्र मच्चूडकं विधायेति ह्यातम् । निःसहतनुत्वेनास- नमच्चूडकेऽपि चातुर्यातिरेकवैदग्ध्यमिति भावः । पुष्पवतीशङ्कया परिजनहासनि- वारणाय गोपनम् । बुद्धरक्षिता । अत्र पृच्छामि यदि हृद्गतं रहस्यं कथयसीति भावः । मदयन्तिका । अत्र कृतापराध इत्यत्र शिरश्चालनगतिः । बुद्धरक्षिता । अत्रात्मसमर्पणमेव त्वया कार्यमिति भावः । मदयन्तिका । अत्र तद्दर्शनामृतसेक- शीतला भविष्यामीति भावः । निःसङ्गः सर्वाङ्गव्यापी । बुद्धरक्षिता । अत्राद्यशब्दो यद्यर्थो बलात्कारितो बलात्कारेण प्रवर्तितः। रुक्मिणी काममाता प्रद्युम्नमातृत्वात्।पक्षे कामावस्थाकारिणीम् । पुरुषोत्तमः कृष्णः अथ च पुरुषेषूत्तमो मकरन्दः।स्वयं ग्राहेण गान्धर्वेण । सधर्मचारिणी भार्या । प्रवृत्तिर्वार्ता । मदयन्तिका । इह मम भाग्येन किं स्यादिति निःश्वास इति भावः । मदयन्तिका । अत्र काह्मात्मशरीरस्य किं तु न क्वापि । मकरन्दस्यैव मच्चरीरमिति भावः । केरकशब्दः कृत्यकरवाची । प-

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क) · पृष्ठ 338, कुल 377 में से · BharatKosha