मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

५८ मालतीमाधवे ज्वलतु गगने रात्रौ रात्रावखण्डकलः शशी दहतु मदनः किं वा मृत्योः परेण विधास्यतः । मम तु दयितः श्लाघ्यस्तातो जनन्यमलान्वया कुलममलिनं न त्वेवायं जनो न च जीवितम् ॥ २ ॥ लवङ्गिका—(स्वगतम् ।) ऐत्थ दाणीं को उवाओ । (नेपथ्यार्धप्रविष्टा ।) प्रतिहारी—ऐसा भअवदी कामन्दई । उभे—किं³ भअवई । प्रतिहारी—भट्टिदारिअं दट्ठुआमा आददा । उभे—तैदो किं विलम्बीअदि । १. अत्रेदानीं क उपायः । २. एषा भगवती कामन्दकी । ३. किं भगवती । ४. भर्तृदारिकां द्रष्टुकामागता । ५. ततः किं विलम्ब्यते । सखि । ज्वलत्वित्यादि । रात्रौ रात्रौ सर्वासु शुक्लकृष्णपक्षरात्रिषु मद्वैरात्प- रित्यक्तस्वीयकालनियमोऽत एव सर्वदाखण्डकलो विरहिजनजीवितेन्धननिचय- जाज्वल्यमानसंपूर्णकलाच्छलज्वालाजालजटिलः शशी विप्रयुक्ताबलाजनवधपात- केनैव शशाख्येन धूमेनाङ्कितो विपरीतलक्षणया शिशिरकरादिव्यपदेश्यो दहनो ज्वलतु । यथेच्छं मामेवेन्धनं दहतु । तमेव दहनमादाय मदन एव दहतु । उभौ चैतौ मृत्योः परेण मरणादधिकं किं वा विधास्यतः करिष्यतः । स च मृत्युर्मयै- वाङ्गीकृत इत्यङ्गीकृता ग्लानिर्दोषायेति भावः । मम पुनः श्लाघ्यो निखिलजन- श्लाघनीयगुणस्तातो दयितः । निर्मलकुलप्रसूता जननी दयिता । अमलनिमियन्तं कालं कलङ्कलेशेनापि विवर्जितं कुलं दयितम् । न पुनरयं हृदयवर्तिजीवितादपि स्पृहणीयत्वात्ततोऽपि प्रथमपरिगणनीयो माधवाख्यो जनो दयितः । तथा तं विना वराकप्रायं तत्परित्यागसाहसव्यवसायेऽप्यविलीयमानतयातिकृतघ्नम् । अत एव पश्चादुपात्तं जीवितमपि न दयितमिति वाच्योऽर्थः । भावस्तु बहुधा परि- स्फुरन्नपि विस्तरभयान्न लिखितः सहृदयैरूहनीयः ॥ २ ॥ लवङ्गिका । स्व- गतम् । अत्रेदानीं क उपायः । मया सूचितं साहसोपदेशं न गृहीतवती, संनि- हिता चान्तिमा दशा। किमत्र विधेयमित्यर्थः ॥ अत्रेदानीं क उपाय इति विचार- यन्त्या लवङ्गिकाया उपश्रुतिव्याजेनोपायमिवोपदिशन्ती नेपथ्यार्धप्रविष्टा प्रतिहारी वदति—एषा भगवती कामन्दकीति ॥ अत्रेदानीं क उपाय इति संबन्धप्रतीत्या-