मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

द्वितीयोऽङ्कः । ६१ अनुचितवरसंप्रदानशोच्यं विफ़लगुणातिशयं भविष्यतीति ॥ ६ ॥ (मालती वैचित्र्यं नाटयति ।) लवङ्गिका—अत्थि एदं जं णरेन्दवअणाणुरोहेण णन्दणस्स पडिवण्णा मालदित्ति सअलो जणो अमच्चं जुउच्छइ । मालती—(स्वगतम् ।) कहं उवहारीकिदम्हि राइणो तादेण । कामन्दकी—आश्चर्यम् । गुणापेक्षाशून्यं कथमिदमुपक्रान्तमथवा कुतोऽपत्यस्नेहः कुटिलनयनिष्णातमनसाम् । इदं त्वैदंपर्यं यदुत नृपतेर्नर्मसचिवः सुतादानान्मित्रं भवतु स भवानन्दन इति ॥ ७ ॥ मालती—(स्वगतम् ।) राआराहणं क्खु तादस्स गुरुअं, ण उण मालदी । १. अस्त्येतद्यन्नरेन्द्रवचनानुरोधेन नन्दनस्य प्रतिपन्ना मालतीति सकलो जनोऽमात्यं जुगुप्सते । २. कथमुपहारीकृतास्मि राज्ञस्तातेन । ३. राजाराधनं खलु तातस्य गुरुकम्, न पुनर्माालती । दुःखजनकम् । अत एव समानुरागसदृशवरसंप्रयोगाभावाच्च विफलगुणातिशयं भविष्यतीति हेतोर्बाल्यादेतस्यां दुहितृनिर्विशेषं कृतवात्सल्यायां महानुद्वेग इत्यर्थः ॥ ६ ॥ मालती । वैचित्र्यं वैलक्ष्ण्यम् ॥ लवङ्गिका । अस्त्येतद्यन्नरेन्द्रवचनानुरो- धेन नन्दनस्य प्रतिपन्ना मालतीति सकलो जनोऽमात्यं जुगुप्सत इति । सर्वलोक- जुगुप्सितत्वेन पिता भूरिवसुः परित्याज्य इति भावः ॥ मालती । स्वगतम् । कथमुपहारीकृतास्मि राज्ञस्तातेन । यथा दुर्गायै पशूपहारं दत्त्वा कश्चित्स्वाभिलषितं साधयति, तथा स्वकार्यमात्रपरेणापत्यस्नेहविहीनेन तातेन कथं मरणायैव राजाधी- नाहं कृतेत्यर्थः । यद्वा संनिहितविदूषकग्राहं फलादिकमिवोपायनं कथं कृतास्मी- त्यर्थः । कामन्दकी । गुणापेक्षेति । कुलरूपवयोविद्याप्रभृतिवरगुणापेक्षया शून्यमिदं नन्दनाय सुताप्रदानरूपं वैशसनं कथमपक्रान्तममात्येन । अथवा कुटि- लनयः स्वजनव्ययेनापि स्वकृत्यनिर्वाहोपायस्तत्र निष्णातं कुशलम् । 'निनदीभ्यां स्नातेः कौशल्ये' इति मूर्धन्यादेशः । मनो येषां तेषामपत्यस्नेहः कुतः । ततो नेद- माश्चर्यमित्यर्थः । अपत्यव्ययेनापि कार्यं साधयतस्तस्य कोऽभिप्राय इत्यत आह— इदं त्विति । नृपतेर्नर्मसचिवः स भवान्पूज्यो नन्दनः सुतादानान्मित्रं भवत्विति यदिदं त्वैदंपर्यं तात्पर्यम् ॥ ७ ॥ मालती । राजाराधनं खलु तातस्य गुरुकम्, ७ माल०