मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

36 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके एवं कर्मविचारेण नास्तिक्यं परिहीयते । तस्मान्निःश्रेयसावाप्तिः तत्त्वज्ञानाद्धि सूच्यते ॥ (51) जातिवादः. 1 विकल्पविभ्रमो जातिरिति केचित्प्रचक्षते । उपाधिभेदभिन्ना सा महासत्तेति केचन ॥ एके सतीमभिन्नां तामाश्रयेभ्यो विजानते । अभिन्नामपि तामेतामनुमेयां विदुः परे ॥ अपोहलक्षणां केचित्केचित्सारूप्यलक्षणाम् । स्वासाधारणरूपां तामन्ये संस्थानलक्षणाम् ॥ एकार्थकारितामेके विवादा बहवोऽत्र हि । संग्रहो वचसां तेषां पूर्वेषामवगम्यताम् ॥ अर्थक्रियासु नित्यस्य ह्यसामर्थ्यं स्फुटं ततः । जनकत्वस्य चाभावाद्विषयत्वाद्यसंभवः ॥ इति बुद्धिविरोधेन विकल्पो जातिरुच्यते । तथाऽवयविनोऽभावे निराधारा कथं नु सा । अन्यत्र वर्तमानस्य ततोऽन्यस्थानजन्मनि । तस्मादचलतः स्थानात् वृत्तिरित्यतियुक्तता ॥ यत्रासौ वर्तते भावः तेन सम्बध्यते न तु । तद्देशिनं च व्याप्नोति किमप्येतन्महाद्भुतम् ॥