मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

396 मानमेयरहस्यश्लोकवार्त्तिके पक्षस्य वचनं नाम प्रतिज्ञा स च दुर्वचः । ज्ञातव्ये पक्षधर्मत्वे पक्षो धर्म्यभिधीयते ॥ व्याप्तिकाले भवेद्धर्मः साध्यसिद्धौ पुनर्द्वयम् । तस्मान्नयाये प्रतिज्ञायाः प्रयोगो नेति जानते ॥ सपक्षः स्यात्समानोऽर्थः साध्यधर्मसहत्तवतः । सपक्षलक्षणं त्वेतद्दिङ्नागविबुधोदितम् ॥ अनुमेयेऽथ तत्तुल्ये सद्भावः नास्तिताऽसति । इत्येवं धर्मकीर्तेश्च सपक्षविषयं वचः ॥ एवं स्थितेऽपि कैश्चित्तु बौद्धैः क्षणिकवादिभिः । सपक्षलक्षणं साध्यधर्मवत्त्वमितीरितम् ॥ ततश्च पक्ष एव स्यात्सपक्ष इति तन्मतम् । सत्त्वेन क्षणभङ्गानुमाने सर्वसपक्षता ॥ ततश्च पक्षवचनमनपेक्षितमुच्यते । तत्तु सर्वैरपि परैः विबुधैः प्रतिषिद्ध्यते ॥ 6 प्रतिज्ञा हेतुरिति च द्वयमेवार्हता विदुः । मन्दबुद्धिविवेकाय दृष्टान्ताद्यपि कुत्रचित् ॥ 7 न च शक्यं प्रतिज्ञातुं पक्षो नास्तीति केवलम् । एतत्प्रतिज्ञावाक्यार्थे पक्षोपगमसंभवात् ॥ तस्य चानभ्युपगमे न हि पक्षो निषिद्ध्यते । न हेतुनिरपेक्षात्मा पक्षो नामास्ति कश्चन ॥