मनुस्मृति (कुल्लूकभट्ट टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)
Manusmriti with Kulluka Bhatta Tika & Hindi Translation
महर्षि मनु द्वारा
स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)
( ४० ) श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम् श्रुतवृत्ते विदित्वार्य ... २२६ | षष्ठं तु क्षेत्रजस्यांशम् ... ३४५ श्रुतं देशं च जातिं च ... २८२ | षष्ठान्नकालता मासम् ... ४३१ श्रुतिद्वैधं तु यत्र स्यात् ... २५ | स श्रुतिस्तु वेदो विज्ञेयः ... २४ | संयोगं पतितैर्गत्वा ... ४५२ श्रुतिस्मृत्युदितं सम्यक् ... १४० | संरक्ष्यार्थे जन्तूनाम् ... २०१ श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मम् ... २४ | संरक्ष्यमाणो राज्ञायम् ... २२६ श्रुतीरथर्वाङ्गिरसी ... ४०३ | संवत्सरं तु गव्येन ... ११० श्रुत्वा स्पृष्ट्वा च दृष्ट्वा च ... ४० | संवत्सरं प्रतीक्षेत ... ३३० श्रुतैतान्वृषलो धर्मान् ... १६० | संवत्सरस्यैकमपि ... १६३ श्रेयःसु गुरुवद्वृत्तिम् ... ५८ | संवत्सराभिशस्तस्य ... ३०६ श्रेयसः श्रेयसोऽलाभे ... ३४६ | संवत्सरेण पतति ... ४२८ श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा ... ३६ | संशोध्य विविधं मार्गम् ... २३८ श्रोत्रियः श्रोत्रियं साधुम् ... ३१२ | संसारगमनं चैव ... २२ श्रोत्रियं व्याधितार्तौ च ... ३१२ | संस्थितस्यानपत्यस्य ... ३५० श्रोत्रियस्य कदर्यस्य ... १५३ | संहतान्योधयेदल्पान् ... २३६ श्रोत्रियायैव देयानि ... ८६ | सकामां दूषयंस्तुल्यः ... ३०८ श्रोत्रिये तूपसंपन्ने ... १७४ | सकृज्जप्त्वाऽस्यवामीयम् ... ४३६ श्वक्रीडी श्येनजीवी च ... ६२ | सकृदंशो निपतति ... ३२६ श्वभिर्हतस्य यन्मांसम् ... १८२ | संकरापात्रकृत्यासु ... ४१८ श्वमांसमिच्छन्नार्तोऽत्तुम् ... ३६३ | संकरे जातयस्त्वेताः ... ३८२ श्ववतां शौण्डिकानां च ... १५१ | संकल्पमूलः कामो वै ... २३ श्वशृगालखरैर्दष्टः ... ४३० | संकीर्णयोनयो ये तु ... ३७६ श्वसूकरखरोष्ट्राणाम् ... ४५१ | संक्रमध्वजयष्टीनाम् ... ३६५ श्वाविधं शल्यकं गोधाम् ... १६३ | संग्रामेष्वनिवर्तित्वम् ... २२१ ष | स चेत्तु पथि संरुद्धः ... २६६ षट्कर्मैको भवत्येषाम् ... ११५ | सजातिजानन्तरजाः ... ३८२ षट्त्रिंशदाब्दिकं चर्यम् ... ६६ | संजीवनं महावीचिम् ... १२६ षडानुपूर्व्या विप्रस्य ... ६६ | स ताननुपरिक्रामेत् ... २२७ षण्णां तु कर्मणामस्य ... ३८८ | स तानुवाच धर्मात्मा ... १६० षण्णामेषां तु सर्वेषाम् ... ४५६ | स तानुवाच धर्मात्मा ... ४४३ षण्मासांश्छागमांसेन ... ११० | स तैः पृष्टस्तथा सम्यक् ... १
( ४१ )
श्लोकः ... पृष्ठम् | श्लोकः ... पृष्ठम्
सक्रिया देशकालौ च ... ८६ | सप्ताङ्गस्येह राज्यस्य ... ३६७ सत्त्वं ज्ञानं तमोऽज्ञानम् ... ४४७ | सप्तानां प्रकृतीनां तु ... ३६७ सत्त्वं रजस्तमश्चैव ... ४४७ | सप्तहस्तारियेकाहम् ... १७२ सत्यं साध्ये ब्रुवन्साक्षी ... २६० | सभान्तः साक्षिणः प्राप्तान् ... २५६ सत्यधर्मार्यवृत्तेषु ... १४४ | सभाप्रपाऽपशालाः ... ३६२ सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयात् ... १३७ | सभां वा न प्रवेष्टव्यम् ... २४७ सत्यमर्थं च संपश्येन् ... २५३ | समसद्दर्शनात्साक्ष्यम् ... २५८ सत्यवक्ता तु विप्रेषु ... ४३० | सममब्राह्मणे दानम् ... २२१ सत्या न भाषा भवति ... २७४ | समवर्णासु ये जाताः ... ३४४ सत्यानृते तु वाणिज्यम् ... ११८ | समवर्णेषु द्विजातीनाम् ... २६२ सत्येन पूयते साक्षी ... २६० | समहीमखिलां भुञ्जन् ... ३२६ सत्येन शापयेद्विप्रम् ... २६५ | समानयानकर्मा च ... २३४ स त्वन्तु ते घटं प्राय ... ४२६ | समाहृत्य तु तद्द्रव्यम् ... ३२ सदा प्रहृष्टया भाव्यम् ... १८४ | समीक्ष्य स धृतः सम्यक् ... २१० सदृशं तु प्रकुर्वीत ... ३४६ | समुत्पत्तिं च मांसस्य ... १६८ सदृशीषु जातानाम् ... ३३९ | समुत्सृजेद्राजमार्गे ... ३६५ सद्भिराचरितं यत्स्यात् ... २५३ | समुदयानकुशलाः ... २७३ सद्यः पतति मांसेन ... ३६० | समैर्हि विषमं यस्तु ... ३६६ सद्यःप्रक्षालको वा स्याद् ... १६२ | समोत्तमाधमै राजा ... २२१ सन्तुष्टो भार्यया भर्ता ... ७५ | संप्राप्ताय त्वतिथये ... ८२ सन्तोषं परमास्थाय ... ११६ | संप्रीत्या श्रूयमानानि ... २७० संदध्युरव्यग्रमाहारम् ... १६० | संभवश्च वियोनीषु ... ४५५ संधिं च विग्रहं चैव ... २३४ | संभूय स्वानि कर्माणि ... २८२ संधि छित्त्वा तु ये चौर्यम् ... ३६४ | संभोगो दृश्यते यत्र ... २८० संधिं तु द्विविधं विद्यात् ... २३४ | संभोजनी साभिहिता ... ८६ संध्यां चोपास्य शृणुयात् ... २४५ | संमानाद् ब्राह्मणो नित्यम् ... ५१ सन्निधावेव चैकस्यः ... १७२ | संमार्जनोपाञ्जनेन ... १८१ संन्यस्य सर्वकर्माणि ... २०५ | सम्यग्दर्शनसंपन्नः ... २०२ सपिण्डता तु पुरुषे ... १७१ | सम्यङ्निविष्टदेशस्तु ... ३६० ... २१५ | स यदि प्रतिपद्येत ... २७७ ; ... ३६४ | सरस्वतीदृषद्वत्योः ... २६
श्लोकः ... पृष्ठम् | श्लोकः ... पृष्ठम्
( ४२ )
श्लोकः ... पृष्ठम् | श्लोकः ... पृष्ठम् स राजा पुरुषो दण्डः ... २०९ | सर्वेषां तु विशिष्टेन ... ४४१ स एव निष्कर्मार्थाः ... ३५४ | सर्वेषां धनजातानाम् ... ६३८ सर्वलक्षणहीनोऽपि ... १४१ | सर्वेषामपि चैतेषाम् ... २०४ सर्वं वापि चरेद्ग्रामम् ... ५५ | सर्वेषामपि चैतेषाम् ... ४५६ सर्वे वा रिक्थजातं तत् ... ३४४ | सर्वेषामेव चैतेषाम् ... ४५६ सर्वं त्वं ब्राह्मणस्येदम् ... १६ | सर्वेषामपि तु न्याय्यम् ... ३५२ सर्वकण्टकपापिष्ठन् ... ३६७ | सर्वेषामप्यभावे तु ... ३४६ सर्वं कर्मेदमादत्तन् ... २४१ | सर्वोपनिषदिनो मुख्याः ... २८२ सर्वे च तान्तवं रक्तम् ... ३८६ | सर्वेषामेव दानानाम् ... १५४ सर्वं च तिलसंबद्धम् ... १२६ | सर्वेषामेव शौचानाम् ... १७८ सर्वतः प्रतिगृह्णीयात् ... २६२ | सर्वो दण्डजितो लोकः ... २१० सर्वतोधर्मषड्भागः ... २६७ | सर्वोपायैस्तथा कुर्यात् ... २३७ सर्वं तु समवेक्ष्येदम् ... २४ | सर्वशः षष्टयवो मध्यः ... २८६ सर्वं परवशं दुःखम् ... १४१ | सर्ववर्णे द्विजातीनाम् ... ६८ सर्वभूतेषु चात्मानम् ... ४५७ | स विद्यादस्यकृत्येषु ... २१७ सर्वमात्मनि संपश्येन् ... ४६१ | सव्याहृतिप्रणवकाः ... ४३६ सर्वरत्नानि राजा तु ... ३६८ | स संधार्यः प्रयत्नेन ... ७६ सर्ववर्णेषु तुल्यासु ... ३७६ | सत्यान्ते नवसस्येष्ट्या ... ११८ सर्वस्यास्य तु सर्गस्य ... १७ | सह पिण्डक्रियायां तु ... १०६ सर्वस्वं वेदविदुषे ... ४१० | सह वापि व्रजेद्युक्तः ... २४२ सर्वद्वारेष्वधीकारः ... ४०८ | सह सर्वाः समुत्पन्नाः ... २४३ सर्वान्परित्यजेद्धर्मान् ... ११७ | सहस्रं हि सहस्राणाम् ... ८७ सर्वान् रसानपोहेत ... ३८६ | सहस्रकृत्वस्त्वभ्यस्य ... ३७ सर्वासामेकपत्नीनाम् ... ३४१ | सहस्रं ब्राह्मणो दण्ड्यः ... ३०६ सर्वेषां तु प्रयत्नेन ... २१८ | सहस्रं ब्राह्मणो दण्डम् ... ३११ सर्वे तस्यादृता धर्माः ... ६२ | सहासनमभिप्रेप्सुः ... २६४ सर्वेष्वपि क्रूरास्त्वेते ... २०४ | सहोभौ चरतां धर्मम् ... ७० सर्वेषां ब्राह्मणो विद्यान् ... ३७५ | सांवत्सरिकमासिश्च ... २७ सर्वेषां शावमाशौचम् ... १७० | साक्षिणः सन्ति नोत्पन्न... सर्वेषां तु सुनामानि ... ५ | साक्षिणम्... सर्वेषां तु विशिष्टेन ... २१६ | साक्षी ...
( ४३ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम् साक्ष्यभावे तु चत्वारः ... २६० | सुवासिनीः कुमारीश्च ... ८४ साध्यरूपे प्रणिधिभिः ... २७७ | सूक्ष्मतां चान्ववेक्षेत ... २०० साध्येऽनृतं वदन्पाशैः ... २६० | सूक्ष्मेभ्योऽपि प्रसङ्गेभ्यः ... ३१८ सा चेत्सुतः प्रदृप्येतु ... ४२७ | सूतानामश्वसारथ्यम् ... ३८२ साचेद्दानयोनिः स्यात् ... ३४७ | सूतो वैदेहकश्चैव ... ३७६ सांता निकं वद्यमाख्यम् ... ३६८ | सूत्रकार्पासकिय्वानाम् ... ३०१ साम्यचनावृग्यजुषी ... १३५ | सूर्येण ह्यभिनिर्मुक्तः ... ६० सामन्ताश्चेन्नृपा ब्रूयुः ... २६१ | सेनापतिबलाध्यक्षौ ... २३६ सामन्तानामभावे तु ... २६० | सेवेतेमांस्तु नियमान् ... ५३ सामादीनामुपायानाम् ... २२५ | सेनापत्यं च राज्यं च ... ४५ साम्ना दानेन भेदेन ... २४१ | सोऽग्निंर्भवति वायुश्च ... २०७ सायं त्वन्नस्य सिद्धस्य ... ८५ | सोदर्या विभजेरंस्ते ... ३५३ सारासारं च भाण्डानाम् ... ३७३ | सोऽनुभूयासुलोदोदं ... ४४५ सार्द्धवार्षिकमन्नाद्यम् ... १०६ | सोऽभिध्याय शरीरात्स्वात् ... २ सावित्र्यान्तान्होमांश्च ... १४० | सोमपानाम् विप्राणाम् ... ६८ सावित्रीं च जपेन्नित्यम् ... ४३५ | सोमपास्तु कवेः पुत्राः ... ६८ सावित्रीमात्रसारोऽपि ... ४३ | सोमविक्रयिणे विष्ठा ... ६५ सा विद्यादस्य कृत्येषु ... २१७ | सोमाग्न्यर्कानिलेन्द्राणाम् ... १७६ साहसे वर्तमानं तु ... ३०४ | सोमारौद्रं तु बहुनाः ... ४४० साहसेषु च सर्वेषु ... २५८ | सोऽसहायेन मूढेन ... २११ सीताद्रव्यापहरणे ... ३६७ | सोऽस्य कार्याणि संपश्येद् ... २४७ सीदाद्भिः कुप्यमिच्छाद्भिः ... ३६४ | स्कन्धेनादाय मुसलम् ... २६६ सीमां प्रतिसमुत्पन्ने ... २८८ | स्तेनगायनयोश्चान्नम् ... १५० सीमायामविषह्यायाम् ... २६१ | स्त्रियं स्पृशेददेशे यः ... ३०६ सीमाविवादधर्मश्च ... २४६ | स्त्रियां तु रोचमानायाम् ... ७६ सीमारेक्षांश्च कुर्वीत ... २८८ | स्त्रियाप्यंसंगवे कार्यम् ... २५८ सुखं ह्यवमतः शेते ... ५१ | स्त्रियां तु यद्भवेद्वित्तम् ... ३५१ सुखाभ्युदयिकं चैव ... ४५७ | स्त्रियोऽप्यनेन कल्पेन ... ४५२ सुप्तां मत्तां प्रमत्तां वा ... ७१ | स्त्रियो रहन्यथो विद्या ... ६३ सुप्त्वा क्षुत्वा च भुक्त्वा च ... १८४ | स्त्रीणां सुलोद्यमग्रूरम् ... २६ सुबीजं चैव सुक्षेत्रे ... ३८७ | स्त्रीणामसंस्कृतानां तु ... १७२ सुरां पीत्वा द्विजो मोहात् ... ४१३ | स्त्रीणां साक्ष्यं स्त्रियः कुर्युः ... २५७ ... १३ | स्त्रीधनानि तु ये मोहात् ... ७४ ... ६०६ | स्त्रीधर्मयोगं तापस्यम् ... २१ ... | स्त्रीपुंधर्मो विभागश्च ... २४६
( ४४ )
श्लोकः पृष्ठम् | श्लोकः पृष्ठम्
स्त्रीबालोन्मत्तवृद्धानाम् ... ३५७ | स्वायंभुवस्यास्य मनोः ... १३ स्त्रीष्वनन्तरजातासु ... ३७६ | स्वायंभुवाद्याः सप्तैते ... १३ स्थलजौदकशाकानि ... १६१ | स्वारोचिषश्चोत्तमश्च ... १३ स्थानासनाभ्यां विहरेत् ... ४३५ | स्वेदजं दंशमशकम् ... १० स्थावराः कृमिकीटाश्च ... ४४६ | स्वेभ्योऽशेभ्यस्तु कन्याभ्यः ... ३३८ स्पृशन्ति बिन्दवः पादौ ... १८४ | स्वेभ्यःस्वेभ्यस्तु कर्मभ्यः ... ४५३ स्पृष्ट्वा दत्त्वा च मदिराम् ... ४२२ | स्वेस्वे धर्मे निविष्टानाम् ... २१६ स्पृष्ट्वैतानशुचिर्नित्यम् ... १३८ | ह स्यन्दनाश्वैः समे युध्येत् ... २३६ | हत्वा गर्भमविज्ञातम् ... ४१२ स्यात्साहसं त्वन्वयवत् ... ३०२ | हत्वाच्छित्त्वा च भित्त्वा च ... ७१ स्रोतसां भेदको यश्च ... ६२ | हत्वा लोकानपीमांस्त्रीन् ... ४४१ स्वक्षेत्रे संस्कृतायां तु ... ३४६ | हत्वा हंसं बलाकं च ... ४२० स्वधर्मो विजयस्तस्य ... ३६४ | हन्ति जातानजातांश्च ... २६२ स्वधास्त्वित्येव तं ब्रूयुः ... १०७ | हरेत्तत्र नियुक्तायाम् ... ३४२ स्वे स्वे तिष्ठन्तो ब्रह्मचारी ... ५४ | हर्षयेद्ब्राह्मणांस्तुष्टः ... १०४ स्वभाव एष नारीणां ... ५६ | हविर्यच्चिररात्राय ... १०६ स्वभावेनैव यद्ब्रूयुः ... २५६ | हविष्यान्तीयमभ्यस्य ... ४३६ स्वमांसं परमांसेन ... १६६ | हविष्यभुग्वाऽनुसरेत् ... ४१० स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते ... १६ | हस्तिगोश्वोष्टदमकः ... ६२ स्वयं वा शिशनवृषणौ ... ४१५ | हस्तिनश्च तुरङ्गाश्च ... ४४६ स्वयंकृतश्च कार्यार्थम् ... २३४ | हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यम् ... २६ स्वयमेव तु यो दद्यात् ... २७८ | हिरण्यभूमिमश्वं गाम् ... १४६ स्वराष्ट्रे न्यायवृत्तः स्यात् ... २१२ | हिरण्यमायूरलं च ... १४६ स्वर्गार्थमुभयार्थे वा ... ३६५ | हिंसा भवन्ति क्रव्यादाः ... ४५२ स्ववीर्याद्राजवीर्योञ्च ... ४०३ | हिरण्यभूमिसंप्राप्त्या ... २४२ स्वादानाद्यर्थसंसर्गात् ... २७५ | हिंसांहिस्रे मृदुक्रूरे ... ७ स्वाध्यायं श्रावयेत् ... १०४ | हीनक्रियं निष्पुरुषम् ... ६६ स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्यात् ... १६१ | हीनजातिस्त्रियं मोहात् ... ६८ स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्यात् ... ७८ | हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान् ... १३८ स्वाध्यायेन व्रतैर्होमैः ... २८ | हीनाङ्गांश्चवधेश्चेष्ट्यांस्त ... ... स्वाध्यायेनार्चयेदृषीन् ... ७३ | हृत्वैतान ... ... ... स्वानि कर्माणि कुर्व्वाणाः ... २५३ | ह्रीश्च ... ... ... स्वान्माल्याँ पुरं राष्ट्रम् ... ३६५ | हेतोः ... ... ... स्वं प्रसूतिं चरित्रं च ... ३१४ | ...
The provided image appears to be completely blank and contains no text to transcribe. Please upload a clear image of the page containing the text you would like transcribed.