भारतकोश
संक्षिप्त मार्कण्डेय पुराण

संक्षिप्त मार्कण्डेय पुराण

Markandeya Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

DevanagariHindipublished296 पृष्ठ

पृष्ठ 217, कुल 296 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 217
रक्तबीज-वध१९७

अष्टमोऽध्यायः

रक्तबीज-वध

ध्यानएतस्मिन्नन्तरे भूप विनाशाय सुरद्विषाम्।
(‘ॐ' अरुणां करुणातरङ्गित्ताक्षीं धृतपाशाङ्कुशबाणचापहस्ताम्।भवायामरसिंहानामतिवीर्यबलान्विताः ॥ १२ ॥
अणिमादिभिरावृतां मयूखैरहमित्येव विभावये भवानीम् ॥ब्रह्मेशगुहविष्णूनां तथेन्द्रस्य च शक्तयः।
मैं अणिमा आदि सिद्धिमयी किरणोंसे आवृत भवानीका ध्यान करता हूँ। उनके शरीरका रंग लाल है। नेत्रोंमें करुणा लहरा रही है तथा हाथोंमें पाश, अङ्कुश, बाण और धनुष शोभा पाते हैं।)शरीरेभ्यो विनिष्क्रम्य तद्रूपैश्चण्डिकां ययुः ॥ १३ ॥
ऋषिरुवाच ॥ १ ॥यस्य देवस्य यद्रूपं यथाभूषणवाहनम्।
तद्वदेव हि तच्छक्तिरसुरान् योद्धुमाययौ ॥ १४ ॥
हंसयुक्तविमानाग्रे साक्षसूत्रकमण्डलुः।
‘ॐ' चण्डे च निहते दैत्ये मुण्डे च विनिपातिते।आयाता ब्रह्मणः शक्तिर्ब्रह्माणी साभिधीयते ॥ १५ ॥
बहुलेषु च सैन्येषु क्षयितेष्वसुरेश्वरः ॥ २ ॥माहेश्वरी वृषारूढा त्रिशूलवरधारिणी।
ततः कोपपराधीनचेताः शुम्भः प्रतापनान्।महाहिवलया प्राप्ता चन्द्ररेखाविभूषणा ॥ १६ ॥
उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह ॥ ३ ॥कौमारी शक्तिहस्ता च मयूरवरवाहना।
अद्य सर्वबलैर्दैत्याः षडशीतिरुदायुधाः ।योद्धुमभ्याययौ दैत्यानम्बिका गुहरूपिणी ॥ १७ ॥
कम्बूनां चतुरशीतिर्निर्यान्तु स्वबलैर्वृताः ॥ ४ ॥तथैव वैष्णवी शक्तिर्गरुडोपरि संस्थिता।
कोटिवीर्याणि पञ्चाशदसुराणां कुलानि वै।शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गहस्ताभ्युपाययौ ॥ १८ ॥
शतं कुलानि धौम्राणां निर्गच्छन्तु ममाज्ञया ॥ ५ ॥यज्ञवाराहमतुलं³ रूपं या बिभ्रतो⁴ हरेः।
कालका दौर्हदा मौर्याः कालकेयास्तथासुराः।शक्तिः साप्याययौ तत्र वाराहीं बिभ्रती तनुम् ॥ १९ ॥
युद्धाय सज्जा निर्यान्तु आज्ञया त्वरिता मम ॥ ६ ॥नारसिंही नृसिंहस्य बिभ्रती सदृशं वपुः।
इत्याज्ञाप्यासुरपतिः शुम्भो भैरवशासनः ।प्राप्ता तत्र सटाक्षेपक्षिप्तनक्षत्रसंहतिः ॥ २० ॥
निर्जगाम महासैन्यसहस्रैर्बहुभिर्वृतः ॥ ७ ॥वज्रहस्ता तथैवेन्द्री गजराजोपरि स्थिता।
आयान्तं चण्डिका दृष्ट्वा तत्सैन्यमतिभीषणम्।प्राप्ता सहस्रनयना यथा शक्रस्तथैव सा ॥ २१ ॥
ज्यास्वनैः पूरयामास धरणीगगनान्तरम् ॥ ८ ॥ऋषि कहते हैं— ॥ १ ॥ चण्ड और मुण्ड
ततः सिंहो महानादमतीव कृतवान् नृप।नामक दैत्योंके मारे जाने तथा बहुत-सी सेनाका
घण्टास्वनेन तन्नादमम्बिका² चोपबृंहयत् ॥ ९ ॥संहार हो जानेपर दैत्योंके राजा प्रतापी शुम्भके
धनुर्ज्यासिंहघण्टानां नादापूरितदिङ्मुखा।मनमें बड़ा क्रोध हुआ और उसने दैत्योंकी
निनादैर्भीषणैः काली जिग्ये विस्तारितानना ॥ १० ॥सम्पूर्ण सेनाको युद्धके लिये कूच करनेकी आज्ञा
तं निनादमुपश्रुत्य दैत्यसैन्यैश्चतुर्दिशम्।दी ॥ २-३ ॥ वह बोला—'आज उदायुध नामके
देवी सिंहस्तथा काली सरोषैः परिवारिताः ॥ ११ ॥छियासी दैत्य-सेनापति अपनी सेनाओंके साथ
युद्धके लिये प्रस्थान करें। कम्बु नामवाले दैत्योंके

१. पा०—स च। २. पा०—तन्नादानम्बिका। ३. पा०—जज्ञे वाराहं। ४. पा०—तौ।
[ 539 ] सं० पा० पृ०—८