निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( २१५ ) ६ अध्याय ३० पाथः । अन्तरिक्षम् । पथोव्याख्यातुम् । "श्येनो न दीयन्नन्वेति पाथः" उदकमपि पाथ उच्यते पानात् । "आचष्ट त्रांसांपाथो नदीनाम्" अन्नमपि पाथ उच्यते पानाद्वा । "देवानांपाथ उपवक्षिविद्वान्" ३१ सर्वसीनि । प्रसवे । "देवस्यवयंसवितुः सर्वसीनि" ३२ समया । सर्वतः पृथुः । "त्वमग्ने समयाश्चित्" ३३ विदथानि । वेदनानि । "विदथानि प्रचोदयन्" ३४ आयन्तः समाश्रिताः । "आयन्त इव सूर्य्यंविश्वेदिन्द्रस्य भक्षत" ३५ आशीः । आशिरम् । ( दधि ) "इन्द्राय गाव आशीरम्" अथैषमितराआशीः आशास्ते 'सामै सत्याशीर्देवेषु' ३६ अजोगः । अगारतः । जिगीर्तिर्गरितिकर्मो वा । यदातेमर्त्तो अनुभोगमानलादिदग्नि ष्ठ गृणातिकर्मावा । गृह्णातिकर्मावा । ओषधीरोजोगः । ३७ अमूरः । अमूढः । "मराअमूर न वयं चिकित्वः" ३८ शशमानः । शंसमानः । योवांयज्ञैः शशमानो ह दाशति । ३९ देवो देवाच्या कृपा देवाच्या देवान्प्रति प्रञ्चितया । कृपा "देवोदेवाच्याकृपा" कल्पतया । ४० विजामातुः । विजामातेति शश्वद्दाक्षिणाजाः क्रीता 'अश्रवं हि भूरिदावत्तरा वांविजामा- पतिमाचक्षते । असमस्तइव वरोभि- तुरत वा घास्यालात्" प्रेतः ।