निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( ८१ ) ७ अ० ५ पा० ३ खं० प्रहिणुत जातवेदसं कर्मभिःअभ्रनुवानम्, अपि वा उपमार्थे स्यात्-अश्वमिव जातवेदसम्-इति । इदं नो बर्हिः आसीदतु-इति । तदेतद् एकमेव जातवेदसं गायत्रं तृचं दश- तयीषु विद्यते यत्तु किञ्चिद् आग्नेयं तद् जात- वेदसानां स्थाने युज्यते । म न मन्येत अयमेवाग्निः-इति, अपि-एते उत्तरे ज्योतिषी जातवेदसी उच्येते । ततो नु मध्यमः । “अभिप्रवन्त समनेव योषाः०” इति तत् पुर- स्ताद् व्याख्यातम् [ ७, ४, ४ ] अथामौ आदित्यः- “उदुत्यं जातवेदसम्०,. इति तद् उपरिष्टाद् व्याख्यास्यामः [ १२, २, ४ ] यस्तु सूक्तं भजते यस्मै हविर्निरुप्यते अयमेव सोऽग्निर्जातवेदाः, निपातमेव उत्तरे ज्योतिषी एतेन नामधेयेन भजेते ॥ ३ ( २० ) ॥ इति सप्तमाध्यायस्य पञ्चमः पादः ॥ ७,५ ॥ अर्थ :-“जातवेदसे०,, । · · ( वयं ) “जातवेदसे सोमंसुनवाम” हम जातवेदस् (अग्नि) के लिये सोम का सवन करते हैं -सोम को निचो-