भारतकोश
पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

Panchasiddhantika of Acharya Varahamihira with Commentary

आचार्य वराहमिहिर द्वारा

DevanagariHindipublished419 पृष्ठ

पृष्ठ 107, कुल 419 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 107

IV. 9 IV. THREE PROBLEMS 81 शेषज्याः 'स्वरतिथयो' 'गुण-शिव-धृति'भिश्च 'विंशतिः' सहिता । 'पञ्चनरकं' 'शतार्धं त्रिसमेतं' 'षष्टि'रिति लिप्ता ॥ ६ ॥ सैकाऽजे पञ्चाशत् 'पञ्चाष्टकं' 'पञ्चवर्गवेदा' श्च । 'त्रिंशच्चतुर्भिरधिका' 'षट्पञ्चाशच्छराः' शून्यम्' ॥ ७ ॥ 6-7. The other sines are the following: In the first sign, the minutes parts are successively 7, 15, 20 + 3, 20 + 11, 20 + 18, 5 × 9, 50 + 3, and 60. The seconds, respectively, are: 50 + 1, 5 × 8, 25, 4, 30 + 4, 56, 5 and 0. Thus we have for the first sign –

Sine no.12345678
Arc or angle3° 45′7° 30′11° 15′15° 0′18° 15′22° 30′26° 15′30° 0′
Sine7′ 51″15′ 40″23′ 25″31′ 4″38′ 34″45′ 56″53′ 5″60′ 0″
'षट्' 'त्रयोदशै' '(कोना) विंशति स्''यष्टकान्य'त'स्त्रिंशत्' ।
युक्ता 'म्बर-पञ्चनवा (तिज) गतिभि'र्लिप्तिका वृषभे ॥ ८ ॥
'चत्वारिंशद्रामा मुनयोऽर्धशतं च सैक (मतिजगती)' ।
'द्वादश' 'षष्टि (हीं) ना मनुभिर्विषयै'र्वृषे विकलाः ॥ ९ ॥
8-9. Of the sines in the second sign, the minutes parts taking the increments
in the current sign alone, are, successively, 6, 13, 20 – 1, 3 × 8, 30 + 0, 30 +
5, 30 + 9, and 30 + 13. The respective seconds are: 40, 3, 7, 50 + 1, 13, 12,
60 – 14, and 60 – 5.
6a. A.B. शेषज्या; C.D. मेषज्याः. B. स्वस्वर
b. A. °भिश्चविंशतिः; B. °भिश्चावितिः. B. सहिताः
c. A.B. शतार्द्धं
7a. B. सैकाये
b. B.C.D. पञ्चाष्टकपञ्च
c. B. चतुर्भिरयेका
d. A. षट्वञ्चाशच्छराः
8a. B. षट्त्रयो. A.B. °दशौकात्र विं०; C.D. दशैकोनविं०
b. B. विंशति. C. त्र्यष्टकोऽन्यतः. A. त्रिंशत्
c. A. शुक्लांबर
c-d. A.B. नवांघ्रि (B. द्वि) जागतािभः (A. om भिः) ०
C. नवांघ्रिहिमगुभिः; D. नवत्रि [ज] गतिभिः
d. B. लिप्ताका (B3. प्रि)
9a. B2. चचारि. B1.2. °द्रमा
b. A1. मुनयोर्द्ध. A.B. सैकमिति गति; C. सैकमतिजगतौ;
D. सैकं त्रि [ज] गतिः
c. A.B.C. षष्टिहीना; C. द्विरति द्वादशषष्टि
d. A.B. मनुभि; C. मनुसागरैः