पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

XIV.26 XIV. ASTRONOMICAL INSTRUMENTS 273 याम्योदग्रेखायां झषाजसंध्युभयतो न्यसेद्धेधात् | अपमांशकाङ्कतुल्यांस्तिर्यग्वेधप्रकाशकरान् ॥ २४ ॥ अक्षोत्क्षिप्तस्योदक् तिर्यग्वेधप्रकाशहरिजस्थाः | या नाड्यस्ता याता षडंशकसमन्विता मध्ये ॥ २५ ॥ 24. On either side of the junction of Pisces and Aries, in the north-south (hour) circles at points denoting the degrees of the (Sun's) declination, fasten, by means of observation, light points which may illumine the (Sun's) oblique diurnal circles. 25. Mount the (Armillary) Sphere in such a way that it is elevated towards the north by an amount equal to the local latitude. Then the nāḍīs that lie (on the Sun's diurnal circle) between the light point on the (Sun's) oblique diurnal circle and the horizon denote the nāḍīs that have elapsed (since sunrise in the forenoon), each nāḍī being made up of six degrees. [रवेः उत्तर-दक्षिणगती] यदुपेति कालचक्रे मृगादिकमुद[गयनं] द्युवृद्धिः स्यात् | व्यत्यासे तद्धानिर्व्याख्याताच्छेषमिति गम्यम् ॥ २६ ॥ Sun's northward and southward journeys 26. In the cycle of time, as long as the Sun is in the six signs beginning with Capricorn, it is Uttrāyaṇa (i.e. the period of the Sun's northward journey) and there is increase of day; in the contrary case (i.e., when the Sun is in the six signs beginning with Cancer), there is decrease of day. What remains to be said (here) is to be understood from what has already been stated. 24a-b. B. रेखायाश्चरवाजसन्ध्याभयसो unknowingly three lines: या [नाड्य b. A2. न्यमेत् B1.3. वेधम्; C. वेधान् to गुण] सलिल, 27a. c. A.B.D. अयनांश०. d. A.B. समिन्वताः B. ०काक तुल्या (A2. तुल्या); 26a. A.C.D. यदुदद्यति d. B. तिर्यग्वैधप्र०; b. A. भागादिक०; B. भादिक०; C. प्रागादिक० A2. करात्; B. कारान् A.B.C. मुदयते; D. मुद [गयने] 25a-b. A. अक्षोक्षिप्त०; B. अक्षोक्षिपूषोदक् B. तेषु वृद्धिः सा | (B3. पूथिनोशकाकन्येस्योदक्) c. A. तद्धति व्या; B. तद्धानिव्या० b. B. जास्थाः d. A1. ०मितिम्य०; A2. ०मिति-म्य०; B. om गम्यम् c. A. यान्याड्यः; B3. Scribe omits