भारतकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 106, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 106

भाषाटीकासमेतम् । ( ९१ )

अथ गरुडे तथेति प्रतिपन्ने श्रीभगवान् नारायणस्तच्छरीरे संक्रमणमकरोत् । ततो भगवन्माहात्म्येन गगनस्थः सः कौलिकः शंखचक्रगदाचापचिह्नितः क्षणादेव लीलयैव सम- स्तानपि प्रधानक्षत्रियान् निस्तेजसश्चकार । ततस्तेन राज्ञा स्वसैन्यपरिवृतेन संग्रामे जिता निहताश्च ते सर्वेऽपि शत्रवः । जातश्च लोकमध्ये प्रवादो यथा- "अनेन विष्णुजामातृप्रभावेण सर्वे शत्रवो निहताः" इति । कौलिकोऽप तान् हतान् दृष्ट्वा प्रमुदितमना गगनादवतीर्णः सन् यावद्राजामात्यपौर- लोकास्तं नगरवास्तवं कौलिकं पश्यन्ति ततः पृष्टः किमे- तदिति । ततः सोऽपि मूलादारभ्य सर्वं प्राग्वृत्तान्तं न्यवेदयत्। ततश्च कौलिकसाहसानुरञ्जितमनसा शत्रुवधात् अवाप्तते- जसा राज्ञा सा राजकन्या सकलजनप्रत्यक्षं विवाहविधिना तस्मै समर्पिता देशश्च प्रदत्तः । कौलिकोऽपि तया सार्द्धं पञ्चप्रकारं जीवलोकसारं विषयसुखमनुभवन् कालं निनाय । अतस्तूच्यते-"सुप्रयुक्तस्य दम्भस्य"-इति ।

यह निश्चयकर प्रात.काल दतोन कर उससे वाला- "सुभगे ! आज सम्पूर्ण शत्रु- ओको मारकर मैं अन्नपान सेवन करूंगा। बहुत कहनेसे क्या तेरे साथ भी समागम तभी होगा, परन्तु तू अपने पितासे कह कि, प्रात'कालही बहुत सेनाके साथ नगरसे निकलकर युद्ध करे । और मैं आकाशमे स्थित हुआही उन सत्रको निस्तेज करदूगा, फिर तुम सुखसे उनको मारडालना और यदि मैं स्वयं ही उनको मारूंगा तो वे पापी बैकुण्ठको जायगे, इस कारण ऐसा करना चाहिये कि, भागते मारे हुए वे स्वर्गको न जाय" । वहभी यह सुन पिताके समीप जाय सब वृत्तान्त कहती हुई । राजाभी उसके वाक्यमें श्रद्धा कर प्रातःकाल उठ सेना तयार कर युद्धके लिये निकला, कौलिकभी मरणमे निश्चयकर धनुष ले आकाशमें गरुडपर चढ युद्धको निकला । इसी अवसरमें भगवान् नारायण भूतमविष्यवर्तमान गति जाननेवाले स्मरण करतेही प्राप्तहुए गरुडको कहने लगे कि- "हे गरुड ! क्या तुम जानतेहो ? कि, हमारे रूपसे कौलिक काठके गरुडपर चढा राजकन्यासे रमताहै" वह बोला-"देव ! सब उसको