भारतकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 130, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 130

भाषाटीकासमेतम् । ( ११९ )`

असतां संगदोषेण साधवो यान्ति विक्रियाम् । दुर्योधनप्रसंगेन भीष्मो गोहरणे गतः ॥ २७४ ॥ असत् पुरुषोंकी संगतिके दोषसे महात्माभी विकारको प्राप्त होते हैं, दुर्यो- धनकी संगतिसे भीष्म गोहेरनेको गयेथे ॥ २७४ ॥ अत एव सन्तो नीचसङ्गं वर्जयन्ति । उक्तञ्च- इसीकारण महात्मा नीच संगति नहीं करते हैं । कहा है- ह्यविज्ञातशीलस्य प्रदातव्यः प्रतिश्रयः । मत्कुणस्य च दोषेण हता मन्दविसर्पिणी ॥ २७५ ॥” जिसका शीलस्वभाव न जाना हो उसे आश्रय नदे खटमलके दोषसे मन्द- विसर्पिणी मारीगई ॥ २७५ ॥” पिंगलक आह-“कथमेतत् ?” सोऽब्रवीत्- पिंगलक बोला,-“यह कैसी कथा है ?” वह बोला- कथा ९. अस्ति कस्यचिन्महीपतेः कस्मिंश्चित् स्थाने मनोरमं शयनस्थानम् । तत्र शुक्लतरपटयुगलमध्यसंस्थिता मन्दवि- सर्पिणी नाम श्वेता यूका प्रतिवसति स्म । सा च तस्य मही- पते रक्तमास्वादयन्ती सुखेन कालं नयमाना तिष्ठति । अन्येद्युश्च तत्र शयने कचिद्भ्राम्यन् अग्निमुखोनाम मत्कुणः समायातः । अथ तं दृष्ट्वा सा विषण्णवदना प्रोवाच-“भो अग्निमुख ! कुतस्त्वमत्र अनुचितस्थाने समायातः १ तद्यावत् न कश्चिद्वेत्ति तावच्छीघ्रं गम्यताम्” इति । स आह-“भग- वति ! गृहागतस्य असाधोरपि नैतद्युज्यते वक्तुम् । उक्तञ्च- किसी राजाके किसी स्थानमें मनोहर शयनस्थानहै वहा अत्यन्त शुक्ल वस्त्रमें मंदविसर्पिणी नाम श्वेत जूं रहती थी वह उस राजाका रुधिरपान करती हुई सुखसे समय बितातीथी । दूसरे दिनमें उस शयनपर भ्रमता हुआ अग्निमुख- नाम खटमल आया । उसे देखकर दुःखी हुई वह जूं बोली,-“भो अग्निमुख ! तुम कैसे अनुचित स्थानमें आये हो ? सो जबतक कोई नहीं जाने, तबतक

१ देखो विराटपर्व ।